قرائت دفتر ۶ بخش ۸۰ - حکایت آن سه مسافر مسلمان و ترسا و جهود و آن کی به منزل قوتی یافتند و ترسا و جهود سیر بودند گفتند این قوت را فردا خوریم مسلمان صایم بود گرسنه ماند از آنک مغلوب بود بیت ۲۳۹۷

M6:2397 — الکیاسه والادب لاهل المدر / الضیافه والقری لاهل الوبر

الکیاسه والادب لاهل المدرالضیافه والقری لاهل الوبر
✦ ارائهٔ این بیت به فارسی

M6:2397

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — برگرفته از درس‌گفتارهای ضبط‌شدهٔ مثنوی او

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: کیاست و ادب برای شهرنشینان است؛ و مهمان‌نوازی و پذیرایی برای صحرانشینان. معنا: این بیت یک تقسیم‌بندی سنتی را ارائه می‌دهد که شهرنشینان را به زیرکی و ادب، و صحرانشینان را به مهمان‌نوازی و بخشش می‌شناساند. این یک مقدمه برای ورود به داستانی است که در ادامه می‌آید.

شرح

مولانا، همچون بسیاری از عرفای پیشین، کلام خود را گاه با ابیات و عبارات عربی می‌آمیزد. این بیت، که مقدمه‌ای است بر داستان سه مسافر (یهودی، ترسا و مسلمان)، یک تقسیم‌بندی فرهنگی و اجتماعی رایج در جهان قدیم را به اجمال بیان می‌کند. زیرکی و ادب، که از ویژگی‌های جوامع شهری و متمدن شمرده می‌شد، در مقابل مهمان‌نوازی و سخاوت که صفات برجسته ساکنان بادیه و عشایر بود، قرار می‌گیرد. این فقط یک تمهید برای ورود به حکایتی است که قرار است سرشار از نکات عمیق وجودی و معرفتی باشد؛ نه اینکه خودِ بیت، حاملِ لایه‌های پیچیدهٔ عرفانی باشد که مولانا به آن بپردازد. مولانا اغلب از چنین مقدمات روایی برای کشاندن خواننده به عمق داستان‌های خود بهره می‌برد، همانگونه که در آغاز مثنوی نیز با ابیات عربی، زمینه را برای سرود نی فراهم می‌سازد. اهمیت این ابیات بیش از هر چیز در نقش آغازین و زمینه‌ساز آن‌ها برای گره‌گشایی از داستان‌های اصلی است.

نکات کلیدی

  • مقدمه‌ای فرهنگی و اجتماعی برای آغاز یک داستان حکمی.
  • بیان ویژگی‌های سنتی شهرنشینان (کیاسه و ادب) در مقابل بادیه‌نشینان (ضیافه و قری).
  • نشان‌دهندهٔ تنوع انسان‌ها و جوامع پیش از ورود به داستان اصلی.

Sources: d6-s56 · 17:33:00

به زبانِ تو — AI

گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات

گفتگوی تو تا وقتی عمومی‌اش نکنی، فقط روی همین دستگاه می‌ماند.

پرسش‌های خوانندگان

هنوز پرسشی به‌اشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.