قرائت دفتر ۶ بخش ۸۸ - لابه کردن موش مر چغز را کی بهانه میندیش و در نسیه مینداز انجاح این حاجت مرا کی فی التاخیر آفات و الصوفی ابن الوقت و ابن دست از دامن پدر باز ندارد و اب مشفق صوفی کی وقتست او را بنگرش به فردا محتاج نگرداند چندانش مستغرق دارد در گلزار سریع الحسابی خویش نه چون عوام منتظر مستقبل نباشد نهری باشد نه دهری کی لا صباح عند الله و لا مساء ماضی و مستقبل و ازل و ابد آنجا نباشد آدم سابق و دجال مسبوق نباشد کی این رسوم در خطهٔ عقل جز وی است و روح حیوانی در عالم لا مکان و لا زمان این رسوم نباشد پس او ابن وقتیست کی لا یفهم منه الا نفی تفرقة الا زمنة چنانک از الله واحد فهم شود نفی دوی نی حقیقت واحدی بیت ۲۷۳۴

M6:2734 — تا به هم آییم زین فن ما دو تن / اندر آمیزیم چون جان با بدن

تا به هم آییم زین فن ما دو تناندر آمیزیم چون جان با بدن
✦ ارائهٔ این بیت به فارسی

M6:2734

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — برگرفته از درس‌گفتارهای ضبط‌شدهٔ مثنوی او

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: تا ما دو تن، با این تدبیر (یا این حیلت)، به هم نزدیک شویم و چون جان و تن در هم آمیزیم. معنا: این بیت به پیوند دو جنبهٔ متفاوت اشاره دارد؛ مانند جان و تن که با وجود تفاوت، در هم آمیخته‌اند و به واسطهٔ تدبیری خاص در ارتباط و همکاری‌اند.

Sources: Masnavi, Book 6, Verse 2734

شرح

این بیت پایانیِ داستان موش و قورباغه است، داستانی که مولانا آن را نه تنها برای بیان اهمیت پیوند میان دو موجود از دو عالم (خاک و آب)، بلکه برای تصویر کردن رابطهٔ پیچیدهٔ جان و تن به کار می‌برد. تن ما، همچون موشی خاکی، با ریسمانی از نیازها و تعلقات، جان آبی و ملکوتی ما را به زمین می‌کشد. اما همین پیوند، همین «فن»، امکان تجربه‌های نقد را فراهم می‌آورد. جان، بی‌قرار پرواز و عیش در دریای ملکوت است، اما در کشاکش با تن، گویی به اجبار به زمین بازگردانده می‌شود تا وظایف خود را در این عالم خاکی به انجام رساند. مولانا به ما می‌آموزد که قدر «نقد این زمان» را بدانیم، زیرا حتی این وصل موقت و این حضور پر چالش، خود غنیمتی است در مسیر بازگشت به وطن اصلی و پیوستن نهایی جان به جانان.

نکات کلیدی

  • اهمیت پیوند تن و جان
  • ارزش لحظه حال
  • جدایی و وصل در زندگی

Sources: Masnavi, Book 6, Verse 2734

به زبانِ تو — AI

گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات

گفتگوی تو تا وقتی عمومی‌اش نکنی، فقط روی همین دستگاه می‌ماند.

پرسش‌های خوانندگان

هنوز پرسشی به‌اشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.