قرائت دفتر ۶ بخش ۹۸ - توزیع کردن پای‌مرد در جملهٔ شهر تبریز و جمع شدن اندک چیز و رفتن آن غریب به تربت محتسب به زیارت و این قصه را بر سر گور او گفتن به طریق نوحه الی آخره بیت ۳۳۲۲

M6:3322 — نه هزارم وام و من بی دست‌رس / هست صد دینار ازین توزیع و بس

نه هزارم وام و من بی دست‌رسهست صد دینار ازین توزیع و بس
✦ ارائهٔ این بیت به فارسی

M6:3322

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — برگرفته از درس‌گفتارهای ضبط‌شدهٔ مثنوی او

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: نه هزاران وام دارم و من ناتوانم؛ حال آنکه از این توزیع (جمع‌آوری کمک) تنها صد دینار فراهم آمده و بس. معنا: بدهکار در اوج ناامیدی به خود می‌گوید با وجود بدهی‌های بسیار سنگین و ناتوانی‌اش، تنها مبلغی ناچیز (صد دینار) از کمک‌های مردمی جمع شده است.

شرح

این بیت از زبان مرد وامدار (بدهکار) روایت می‌شود که در کنار گور محتسبِ درگذشته، از درماندگی خود سخن می‌گوید. او پیش‌تر به ضامن خود، که قرار بود برایش از مردم پول جمع کند (آنچه مولانا «توزیع» می‌خواند و ما امروز «فاندریزینگ» می‌نامیم)، دل بسته بود. اما اکنون می‌بیند که حاصل تمام تلاش‌ها برای رهایی از قرض‌های سنگینش، تنها صد دینار ناچیز است؛ در حالی که او خود «بی‌دسترس» و ناتوان است و بدهی‌هایش به هزاران دینار می‌رسد. این بیت تصویرگر اوج یأس و ناامیدی بدهکار است؛ او که در جستجوی راه نجاتی بود، با واقعیت تلخ این کمک ناچیز مواجه می‌شود و در این کشمکشِ درونی، خود را پاره‌پاره می‌بیند. مولانا با این بیت، نه تنها یک وضعیت مادی را توصیف می‌کند، بلکه حال روحی کسی را به تصویر می‌کشد که بار سنگین انتظارات و واقعیت‌های ناگوار بر دوشش سنگینی می‌کند. این حالت، مقدمه‌ای است برای تحول درونی وامدار که در ابیات بعدی رخ خواهد داد، جایی که او نگاهش را از اسباب ظاهری به سوی سرچشمه حقیقیِ رحمت برمی‌گرداند.

نکات کلیدی

  • اوج یأس مادی: بیت وضعیت بحرانی بدهکار را با وامی هزاران دیناری در مقابل تنها صد دینار کمک جمع‌شده به تصویر می‌کشد.
  • ناتوانی انسان در مواجهه با واقعیت: عبارت «من بی‌دسترس» بر درماندگی و عجز انسان در برابر مشکلات بزرگ تأکید دارد.
  • پیش‌درآمد تحول روحی: این ناامیدی عمیق، مقدمه‌ای برای بیداری معنوی بدهکار و رویکردش به منبع حقیقی مدد در ابیات بعدی است.
  • کشمکش درونی: وامدار در کشمکش بین حجم عظیم بدهی و ناچیزی کمک، دچار آشفتگی و پاره‌پاره‌شدگی روحی می‌شود.

Sources: d6-s74 · 00:49:23

به زبانِ تو — AI

گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات

گفتگوی تو تا وقتی عمومی‌اش نکنی، فقط روی همین دستگاه می‌ماند.

پرسش‌های خوانندگان

هنوز پرسشی به‌اشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.