M1:1562 — این روا باشد که من در بند سخت / گه شما بر سبزه گاهی بر درخت

این بیت بخشی از پیام طوطی زندانی به طوطیان آزاد هندوستان است. او با زبانی سرشار از حسرت و گله، وضعیت خود را با حال و روز آنها مقایسه می‌کند. تصویر «بند سخت» در برابر «سبزه» و «درخت»، تضاد میان اسارت و رهایی، رنج و لذت، و انزوا و اجتماع را به روشنی نشان می‌دهد.

طوطی با پرسشِ «این روا باشد؟» (آیا این درست است؟)، به طور ضمنی بی‌وفایی و بی‌انصافی یارانش را به چالش می‌کشد. این پرسش صرفاً برای گرفتن جواب نیست، بلکه برای برانگیختن وجدان و عاطفهٔ آنهاست. او می‌خواهد به آنها یادآوری کند که در حالی که او در قفس غمگین است، آنها بی‌خیال در طبیعت آزاد و شاد هستند و این شرط دوستی و وفاداری نیست.

در لایه‌ای عمیق‌تر، این بیت زبان حالِ روحِ انسانی است که در «قفسِ تن» و تعلقات دنیوی اسیر شده است، در حالی که مشتاقِ پیوستن به عالمِ معنا و ارواحِ آزاد است. این حسرت و فراق، یکی از مضامین اصلی مثنوی است که در اینجا در قالب داستان یک طوطی بیان می‌شود.

This couplet is the emotional core of the caged parrot's message to its kin in India. It's a cry of anguish framed as a question of justice and loyalty. The contrast is stark and visual: the parrot is in a band-e sakht (a harsh bond, a tight cage), a state of complete restriction, while its fellows are free to move between the sabzeh (greenery) and the derakht (tree). This isn't just a complaint; it's an appeal to the conscience of the free.

In the broader Sufi context of the Masnavi, the parrot's lament is a classic allegory for the human soul. The soul, a native of the spiritual world (the "India" of the story), feels trapped in the cage of the physical body and the material world (band-e sakht). It looks upon other souls—or remembers its own origin—that are free in the divine presence (the "meadow" and "tree") and cries out from a sense of separation and profound longing (firāq). The question "Is this right?" is not a challenge to God's decree but an expression of the pain of this separation, a central theme Rumi introduces in the opening 'Song of the Reed'.