पढ़िए› दफ़्तर 1› ईश्वरीय बुद्धिमत्ता के पक्षियों के पंखों का वर्णन› शेर 1589
M1:1589 — بل مکان و لامکان در حکم او / همچو در حکم بهشتی چار جو
M1:1589
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
جهان مادی (مکان) و جهان غیرمادی و معنوی (لامکان)، هر دو تحت فرمان و ارادهٔ انسان کامل (ولیّ خدا) قرار دارند، همان‌گونه که نهرهای بهشتی مطیع ارادهٔ بهشتیان است.
این بیت در ادامهٔ توصیف مقام والای «انسان کامل» یا «ولیّ خدا» آمده است. مولانا پیش از این توضیح داده بود که روح چنین انسانی در «لامکان» سیر می‌کند؛ عالمی فراتر از مکان و زمان و حتی فراتر از درک و خیال سالکان معمولی. اکنون برای جلوگیری از سوءتفاهم، این نکته را روشن می‌سازد که این «لامکان» یک جایگاه جغرافیایی یا یک مقام ثابت نیست که روح به آنجا رسیده و در آن متوقف شده باشد.
نکتهٔ اصلی این است که انسان کامل به چنان درجه‌ای از یگانگی با ارادهٔ الهی رسیده که نه‌تنها بر جهان مادی (مکان) بلکه بر عوالم معنوی (لامکان) نیز فرمانروایی می‌کند. او صرفاً «ساکن» لامکان نیست، بلکه «حاکم» بر آن است. مولانا برای ملموس کردن این مفهوم، از تصویری قرآنی استفاده می‌کند: چهار جویبار بهشتی (آب، شیر، عسل و شراب) که طبق وعدهٔ قرآن، تحت ارادهٔ کامل بهشتیان روان هستند و به هر سو که بخواهند جاری می‌شوند. به همین ترتیب، کل هستی، چه مادی و چه معنوی، در برابر ارادهٔ انسان کامل، رام و فرمان‌بردار است. این بیت اوج قدرت معنوی و تسلطی را نشان می‌دهد که از طریق فنای در حق برای اولیای الهی حاصل می‌شود.
- بل
- بلکه، افزون بر آن، نه تنها این، بلکه
- مکان
- جهان مادی، عالم محسوس و دارای ابعاد مکانی
- لامکان
- جهان غیرمادی، عالم معنوی و فراتر از مکان و زمان
- حکم
- فرمان، اراده، سلطه، اختیار
- بهشتی
- اهل بهشت، کسی که در بهشت ساکن است
- چار جو
- چهار جویبار بهشتی (آب، شیر، عسل، شراب طهور) که در قرآن به آنها اشاره شده است
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.