पढ़िए› दफ़्तर 1› लोगों का अत्यधिक सम्मान और प्रसिद्ध होने का नुकसान› शेर 1863
M1:1863 — تو مگو «آن مدح را من کی خورم؟ / از طمع می‌گوید او، پی می‌برم»
M1:1863
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
به این بهانه که از نیت متملق باخبری، خود را فریب مده؛ حتی اگر بدانی که ستایش او صادقانه نیست، باز هم بر روح تو اثر منفی می‌گذارد.
مولانا در این بخش دربارهٔ خطر ستایش و تملق سخن می‌گوید. او چاپلوسی را به لقمه‌ای شیرین اما پر از آتش تشبیه می‌کند که لذتش آنی است اما دود و زیانش در درازمدت آشکار می‌شود.
این بیت، پاسخ به یک توجیه رایج و فریبکارانهٔ نفس است. ممکن است انسان با خود بگوید: «من آن‌قدر هوشیار هستم که گول تعریف دیگران را نخورم. می‌دانم که فلانی برای رسیدن به مقصودش از من تعریف می‌کند، پس این ستایش‌ها در من اثری ندارد.» مولانا هشدار می‌دهد که این طرز فکر، خودفریبی است. حتی اگر از نیت ریاکارانهٔ ستایشگر آگاه باشی، نفس انسان به طور ناخودآگاه از شنیدن مدح لذت می‌برد. این لذت، هرچند پنهان، بذر کبر و خودبزرگ‌بینی را در دل می‌کارد.
در ابیات بعدی، مولانا این نکته را با یک مثال روشن‌تر می‌کند: اگر همان کسی که امروز تو را ستایش می‌کند، فردا به خاطر ناامید شدن از طمعش، در جمع تو را سرزنش کند، دلت روزها از این سرزنش می‌سوزد. این نشان می‌دهد که حرف او، چه مدح و چه ذم، بر تو اثرگذار است. اثر شیرین ستایش چون پنهانی و مطلوب نفس است، به سادگی دیده نمی‌شود، اما اثر تلخ سرزنش بلافاصله احساس می‌شود.
- کی خورم
- چطور فریب بخورم، چگونه باور کنم
- از طمع
- به دلیل حرص و چشم‌داشت
- پی می‌برم
- متوجه می‌شوم، می‌فهمم
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.