पढ़िए› दफ़्तर 1› लोगों का अत्यधिक सम्मान और प्रसिद्ध होने का नुकसान› शेर 1872
M1:1872 — چون شکر پاید نهان تأثیر او / بعد حینی دمل آرد نیش‌جو
M1:1872
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
اثر زیان‌بار ستایش و تحسین مردم، مانند شکر، در ابتدا شیرین و دلچسب است اما تأثیر آن پنهانی در وجود انسان باقی می‌ماند و پس از مدتی به شکل غرور و تباهی روحی، همچون یک دمل چرکین، آشکار می‌شود.
مولانا در این بخش از مثنوی، آسیب‌های روحی ناشی از ستایش و شهرت را بیان می‌کند. او تحسین مردم را به خوراکی‌های شیرین تشبیه می‌کند که لذتشان آنی است اما اثر مخربشان درازمدت و پنهانی است.
این بیت، این تشبیه را به اوج می‌رساند. همان‌طور که مصرف زیاد شکر در ابتدا لذت‌بخش است اما اثر آن در بدن باقی می‌ماند و پس از مدتی می‌تواند به شکل بیماری‌هایی مانند دمل‌های دردناک و نیازمند نیشتر زدن بروز کند، ستایش مردم نیز روح را به طور نامرئی مسموم می‌کند. این تأثیر پنهان، «نفس» را ذره‌ذره فربه و مغرور می‌سازد تا جایی که این فساد درونی، مانند یک دمل چرکین، سر باز می‌کند و شخصیت فرد را تباه می‌سازد.
نکته‌ی کلیدی در «نهان» بودن این تأثیر است. برخلاف انتقاد که تلخی‌اش آشکار است و انسان را به خود می‌آورد، شیرینی ستایش فرد را غافل می‌کند و به او اجازه می‌دهد که بیماری غرور در وجودش ریشه بدواند. این دمل، همان فرعون شدنِ نفس است که مولانا در بیت بعدی به آن اشاره می‌کند.
- حین
- مدت، زمان، هنگام
- دمل
- ورم چرکین و دردناک روی پوست، آبسه
- نیش‌جو
- در جستجوی نیشتر؛ کنایه از دمل رسیده و چرکین که آماده‌ی شکافته شدن است
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.