पढ़िए› दफ़्तर 1› लोगों का अत्यधिक सम्मान और प्रसिद्ध होने का नुकसान› शेर 1879
M1:1879 — چونک در بدنامی آمد ریش او / دیو را ننگ آید از تفتیش او
M1:1879
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
وقتی انسان در اثر غرور و خودپسندی به نهایت پستی و رسوایی می‌رسد، حتی شیطان هم از او دوری می‌کند و او را لایق وسوسه کردن نمی‌داند.
این بیت در ادامهٔ بحث دربارهٔ خطرات شهرت و ستایش مردم بیان می‌شود. مولانا توضیح می‌دهد که وقتی نفس انسان با مدح و ثنای دیگران مغرور و فرعون‌صفت می‌شود، به تدریج چنان در زشتی و پستی غرق می‌گردد که از مقام انسانی خود سقوط می‌کند.
تصویرسازی مولانا در اینجا بسیار تکان‌دهنده است. او می‌گوید این فرد به چنان درجه‌ای از تباهی می‌رسد که حتی «دیو» یا شیطان که کارش گمراه کردن آدمیان است، از نزدیک شدن به او و «تفتیش» (جستجو و وسوسه) او شرم می‌کند. به عبارت دیگر، این شخص از خود شیطان هم پست‌تر و شرورتر شده است. شیطان به سراغ کسی می‌رود که هنوز ذره‌ای از انسانیت و قابلیت گمراه شدن در او باقی است، اما این فرد به دلیل خودبینی و بدنامی، به کلی از دایرهٔ انسانیت خارج شده و دیگر طعمهٔ جذابی برای شیطان نیست. این نهایت سقوطی است که برای یک انسان متصور است: رسیدن به جایی که حتی مظهر شرارت نیز از او روی‌گردان شود.
- ریش
- در اینجا کنایه از آبرو، اعتبار و شخصیت مردانه است.
- ننگ آید
- شرمش می‌آید، عار دارد.
- تفتیش
- جستجو، بازجویی، کنکاش. در اینجا به معنای وسوسه کردن و به دنبال گمراه کردن او رفتن است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.