पढ़िए› दफ़्तर 1› “माशाअल्लाह काना” की व्याख्या› शेर 1886
M1:1886 — ای خدا ای فضل تو حاجت روا / با تو یاد هیچ کس نبود روا
M1:1886
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
ای خداوندی که لطف و بخشش تو نیازهای ما را برآورده می‌سازد، وقتی تو را به یاد می‌آوریم و با تو راز و نیاز می‌کنیم، شایسته نیست که به هیچ‌کس دیگری توجه کنیم یا از او یاری بخواهیم.
این بیت، نیایشی سرشار از توحید و اخلاص است که در میانهٔ سخن مولانا دربارهٔ نیازمندی مطلق انسان به عنایت الهی بیان می‌شود. مولانا پس از آنکه تأکید می‌کند که بدون یاری خداوند و اولیای او، حتی فرشتگان نیز راه به جایی نمی‌برند، روی سخن را کاملاً به سوی خداوند برمی‌گرداند.
مصراع اول، «ای خدا ای فضل تو حاجت روا»، خداوند را نه با صفات قهریه، بلکه با صفت لطف و بخشندگی‌اش می‌خواند. این «فضل» همان عنایتی است که در ابیات قبل به آن اشاره شد و تنها راهگشای واقعی است.
مصراع دوم، «با تو یاد هیچ کس نبود روا»، اوج این نیایش توحیدی است. این عبارت به این معناست که در حضور خداوند و در لحظهٔ مناجات، یاد کردن از هر «غیر»ی – خواه اسباب و وسایل دنیوی باشد، خواه دیگر انسان‌ها و مخلوقات – نوعی شرک خفی و بی‌ادبی در محضر معبود است. وقتی می‌توان مستقیماً به سرچشمهٔ اصلی متصل شد، توجه به جویبارها و واسطه‌ها کاری بیهوده و ناشایست است. این بیت، سالک را به تمرکز کامل بر خداوند و قطع امید از هر آنچه جز اوست، دعوت می‌کند.
- فضل
- بخشش، لطف، عنایت، نیکویی بی‌چشمداشت
- حاجت روا
- برآورندهٔ نیاز، کسی که حاجت را برآورده می‌کند
- روا
- جایز، شایسته، سزاوار
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.