पढ़िए› दफ़्तर 1› संगीतकार की कहानी का शेष और अमीर अल-मु'मिनीन उमर रज़िअल्लाह अन्हु का उसे स्वर्गदूत द्वारा कही गई बात बताना› शेर 2187
M1:2187 — چند یزدان مِدْحَتِ خوی تو کرد / تا عُمَر را عاشقِ روی تو کرد
M1:2187
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
عمر به پیر چنگی می‌گوید که خداوند آنچنان از باطن و سیرت تو تعریف و تمجید کرد که مرا شیفته و علاقه‌مند به دیدار تو نمود و به سوی تو کشاند.
این بیت بخشی از گفتگوی عمر با پیر چنگی است. پیرمردِ نوازنده که از ترسِ «محتسب» (عمر) به گورستان پناه برده و برای خدا چنگ می‌نواخت، با دیدن خلیفه وحشت‌زده می‌شود. عمر او را آرام می‌کند و به او می‌گوید که آمدنش به آنجا نه برای مجازات، بلکه به فرمان و الهام الهی بوده است.
مولانا در اینجا یک اصل عرفانی مهم را بیان می‌کند: جذبه و کششِ اولیاءالله به سوی افراد، در حقیقت بازتابی از ستایش و محبت خداوند نسبت به باطن آن افراد است. عمر به پیر می‌گوید: «اینکه من اینجا هستم و با دیدن تو، دلم نرم شده و به تو علاقه‌مند شده‌ام، خواست و ارادهٔ شخصی من نیست. این خداوند بود که آنقدر از صفات باطنی و خویِ نیکوی تو در دل من ستایش کرد تا مرا عاشق دیدار تو کند و به سوی تو بفرستد.»
واژهٔ «عاشق» در اینجا به معنای عشق روحانی و جذبه‌ای معنوی است، نه عشق زمینی. این بیت نشان می‌دهد که توجه و عنایت حق به یک بنده، چگونه در دل دیگر بندگان خاص او نیز تجلی می‌یابد و آنها را مأمورِ رساندن لطف و بشارت الهی می‌کند. در واقع، عشق عمر به روی پیر، نتیجهٔ مدح یزدان از خوی اوست؛ یعنی زیبایی بیرونی (رو) بازتابی از زیبایی درونی (خو) است که مورد توجه خداوند قرار گرفته است.
- یزدان
- خداوند، اهورامزدا؛ در ادبیات فارسی به معنای خداوند یکتا به کار می‌رود.
- مِدْحَت
- ستایش، ستودن، تعریف و تمجید کردن.
- خوی
- خُلق، سرشت، طبیعت، منش و باطن.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.