पढ़िए› दफ़्तर 1› वही के लेखक का मूर्तिपूजक हो जाना क्योंकि वही की किरण उस पर पड़ी, उसने पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम से पहले उस आयत को पढ़ा और कहा कि मैं भी वही का स्थान हूँ› शेर 3294
M1:3294 — می‌نماید اعتقاد و گاه گاه / آن رگ فلسف کند رویش سیاه
M1:3294
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
این شخص که در دلش شک و تردید فلسفی دارد، هرچند ظاهراً خود را مؤمن نشان می‌دهد، اما گاهی این تردیدهای درونی بروز می‌کند و او را رسوا و شرمنده می‌سازد.
این بیت حال «فیلسوف پنهان» را توصیف می‌کند که در بیت قبل معرفی شد. منظور مولوی از «فلسفی» در اینجا، نه یک فیلسوف واقعی، بلکه هر کسی است که دچار شکاکیت، انکار امور معنوی و تکیه‌ی افراطی بر عقل جزئی است. چنین فردی ممکن است در جامعه‌ی مؤمنان زندگی کند و آداب دین را به جا آورد و ظاهری معتقد داشته باشد (می‌نماید اعتقاد). اما این ایمان، سطحی و ظاهری است.
درون او، «رگی از فلسفه» وجود دارد. «رگ» در اینجا استعاره از یک خصلت یا گرایش عمیق و ریشه‌دار است که هر از گاهی فعال می‌شود. این رگ، همان تمایل به شک، انکار و جدل عقلی است. وقتی این رگ به جنبش درمی‌آید (گاه گاه)، اثرش در چهره‌ی او نمایان می‌شود. «رویش سیاه شدن» کنایه از رسوایی، شرمندگی و آشکار شدن کفر باطنی است. در یک لحظه‌ی غفلت، حرفی می‌زند یا کاری می‌کند که تردید درونی‌اش را برملا می‌سازد و او را در میان جمع شرمسار می‌کند.
مولوی هشدار می‌دهد که این گرایش به شک و انکار، خطری است که در وجود هر انسانی، حتی مؤمنان، کمین کرده است. این یک مبارزه‌ی درونی دائمی است میان تسلیم و ایمان از یک سو، و غرور عقل و شکاکیت از سوی دیگر.
- رگِ فلسف
- گرایش به فلسفه‌بافی، شکاکیت و استدلال‌های عقلیِ منکرِ امور معنوی
- رویش سیاه کند
- چهره‌اش را سیاه می‌کند؛ کنایه از رسوا کردن، شرمنده ساختن
- می‌نماید
- نشان می‌دهد، تظاهر می‌کند
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.