M1:521 — هر کجا گوشی بُد از وی چشم گشت / هر کجا سنگی بُد از وی یَشم گشت

这句诗出现在鲁米赞美神之慷慨与大能的段落中。此前，诗人感叹世间无人能真正“聆听”他想分享的深奥真理（“世上竟无一耳”）。然而，这句诗立即展现了当“聆听”真正发生时所产生的奇迹性后果。

在苏菲思想中，“耳”（گوش）代表接受灵性教导、聆听神圣讯息的能力。而“眼”（چشم）则代表更高层次的直接见证与内在洞察（mushāhada）。因此，第一句的意思是：任何一颗真正向神敞开的耳朵，都会被神圣的恩典转化为能够亲见真理的“心眼”。这种转化是从间接的“听闻”提升到直接的“目击”，是灵性道路上的关键飞跃。

第二句则用了一个更具体的物质意象来强化这一观点。“石头”（سنگ）是普通、无生命、无价值的象征，而“碧玉”（یشم）则是珍贵、美丽、有灵性的宝石。如同炼金术一般，神圣的“炼金师”能将最基础、最顽固的存在，转化为具有无上价值的精华。这不仅是物理上的改变，更是存在本质的升华。两句诗共同指向一个核心主题：神圣的创造力与恩典无处不在，能够将一切凡俗之物点化为超凡之物，无论是人的感知能力还是物质世界本身。

این بیت اوج توصیف قدرت دگرگون‌کننده‌ی الهی است که در ابیات پیشین آغاز شده بود. مولانا بیان می‌کند که تأثیر لطف حق، یک دگرگونی ماهوی و کیفی است، نه صرفاً یک بهبود جزئی.

تبدیل «گوش» به «چشم» یک استعاره‌ی کلیدی در عرفان است. گوش نماد علم حصولی، شنیدنی و نقلی است؛ دانشی که با واسطه به دست می‌آید. اما چشم نماد علم حضوری، شهود و دیدن بی‌واسطه‌ی حقیقت است. مولانا می‌گوید فیض الهی، سالک را از مرتبه‌ی شنیدن و ایمان آوردن به مرتبه‌ی دیدن و یقین داشتن ارتقا می‌دهد. این همان تحولی است که از ایمان تقلیدی به ایمان تحقیقی رخ می‌دهد.

در مصرع دوم، تبدیل «سنگ» به «یشم» (سنگی قیمتی و زیبا) همین دگرگونی را در عالم ماده نشان می‌دهد. همانطور که لطف الهی جمادات (خاک و سنگ) را بارور و امانت‌دار می‌کند، می‌تواند موجودی بی‌ارزش را به گوهری نفیس تبدیل کند. این استعاره به تحول درونی انسان نیز اشاره دارد؛ نفسی که همچون سنگ، سخت و بی‌قیمت است، تحت تأثیر کیمیاگری معنوی حق، به گوهری ارزشمند و تابناک بدل می‌شود.