पढ़िए› दफ़्तर 1› इस छल में वज़ीर की हानि का वर्णन› शेर 546
M1:546 — اسپ همت سوی اختر تاختی / آدم مسجود را نشناختی
M1:546
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
تو در پی اهداف بلند و آسمانی بودی و همت والایی داشتی، اما از شناخت حقیقت انسان و جایگاه معنوی او، که در همین نزدیکی و در وجود خودت بود، غافل ماندی.
این بیت، خطاب به انسانی است که در مسیر معنوی دچار خطای بزرگی شده است. مولانا او را به وزیری مکار تشبیه میکند که با بلندپروازیهای خود، به دنبال اهداف بزرگی بود که به نظرش معنوی و مهم میرسیدند («اسپ همت سوی اختر تاختی»). او میخواست با هوش و ذکاوت خود به جایگاههای رفیع برسد و گمان میکرد در حال خدمت به یک آرمان والاست.
اما خطای اصلی او در همین بود که از اصل غافل شد. او «آدم مسجود» را نشناخت. «آدم مسجود» اشاره به مقام والای انسان در قرآن دارد؛ آن موجودی که خداوند به فرشتگان دستور داد در برابرش سجده کنند، چرا که جلوهگاه اسماء الهی و حامل روح خداست. این حقیقت والا، نه در آسمانهای دور، بلکه در وجود خود انسان و انسانهای دیگر نهفته است.
بنابراین، پیام مولانا این است که بسیاری از تلاشهای معنوی که ظاهری بلندپروازانه دارند، ممکن است بیراهه باشند اگر به خودشناسی و شناخت گوهر الهی درون انسان منجر نشوند. به جای تاختن به سوی ستارههای خیالی، باید به درون نگریست و آن «آدم»ی را شناخت که کائنات در برابر او سر خم کرده است. این غفلت، بزرگترین «مسخ» و دگرگونی هویتی است که روح انسان میتواند به آن دچار شود.
- همت
- اراده، قصد، عزم، بلندنظری، آرمانخواهی
- اختر
- ستاره، کنایه از اهداف بسیار دور و بلندمرتبه
- تاختی
- تاختن، به سرعت راندن، تاختوتاز کردن
- مسجود
- مورد سجده واقعشده، کسی که به او سجده میکنند
- آدم مسجود
- اشاره به حضرت آدم که فرشتگان به امر خدا بر او سجده کردند؛ کنایه از مقام والای انسان کامل و حقیقت انسانی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.