पढ़िए› दफ़्तर 1› वज़ीर के एकांत में शिष्यों का हस्तक्षेप› शेर 627
M1:627 — ور تو گویی غافل است از جَبرْ او / ماهِ حق پنهان کند در ابرْ رو
M1:627
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
اگر کسی بگوید که انسان به دلیل غفلت و ناآگاهی از جبر الهی، احساس اختیار و شرم میکند، این غفلت خود بخشی از تقدیر و خواست خداوند است.
این بیت یک ایراد یا شبههی احتمالی را مطرح میکند و به آن پاسخ میدهد. مولانا پیش از این استدلال کرده بود که وجود احساساتی چون شرم و پشیمانی، دلیل بر وجود اختیار در انسان است. حال، یک مخالف ممکن است بگوید: «این احساس اختیار و شرم ناشی از اختیار واقعی نیست، بلکه از غفلت و بیخبری انسان از حقیقتِ جبر است. اگر انسان میدانست که همهچیز از پیش مقدر شده، دیگر شرمنده نمیشد.»
مولانا در مصرع دوم با یک تصویر شاعرانه پاسخ میدهد: این غفلت و ناآگاهی (ابر) نیز خود بخشی از طرح و تقدیر الهی است. این خداوند (ماه حق) است که گاهی چهرهی حقیقتِ جبر را در پسِ ابرِ غفلت پنهان میکند تا انسان در میدان زندگی، تلاش و کوشش کند و احساس اختیار داشته باشد. به عبارت دیگر، حتی غفلت از جبر هم جبری است و در نهایت همه چیز به ارادهی خداوند بازمیگردد. این غفلت، ضروری است تا نظام مسئولیت و تکلیف و رشد معنوی انسان معنا پیدا کند.
- جَبر
- اعتقاد به اینکه تمام افعال و حوادث از پیش تعیین شده و انسان اختیاری ندارد؛ سرنوشت محتوم.
- غافل
- بیخبر، ناآگاه.
- ماه حق
- استعاره از حقیقت الهی یا واقعیتِ فراگیرِ تقدیر و ارادهی خداوند.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.