पढ़िए› दफ़्तर 1› राजा का उस संत से मिलना जिसे उसने स्वप्न में देखा था› शेर 97
M1:97 — گفت ای نور حَقُ و دفعِ حَرَج / معنی اَلصَّبْرُ مِفتاحُ الفرج
M1:97
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
پادشاه، طبیب الهی را تجسم زندهی این باور میداند که صبر کردن سرانجام به نتیجه و گشایش میرسد، زیرا یافتن او حاصل صبر خود پادشاه بوده است.
این بیت، اوج لحظهی وصال و قدردانی پادشاه است. او پس از جستجویی طولانی و صبورانه که با توکل به راهنمایی الهی در خواب همراه بود، سرانجام به طبیب عارف دست یافته است. اکنون، در مواجهه با این ولیّ خدا، او را نه فقط یک شخص، بلکه تجلی مفاهیم معنوی عمیق میبیند.
خطاب «ای نور حق» نشان میدهد که پادشاه در این طبیب، بازتابی از نور و هدایت الهی را مشاهده میکند. او درمانگری است که از منبعی فراتر از دانش بشری یاری میگیرد. عبارت «دفع حرج» مستقیماً به مشکل اصلی داستان اشاره دارد: بیماری کنیزک که پادشاه را در تنگنا و «حرج» قرار داده بود. پادشاه امید دارد که این طبیب، گرهگشای این مشکل بزرگ باشد.
مصرع دوم، یک ضربالمثل مشهور عربی («الصَّبْرُ مِفتاحُ الفَرَج») را به کار میگیرد، اما به شکلی تجربی و زنده. پادشاه نمیگوید که به این ضربالمثل باور دارد، بلکه میگوید که این طبیب، خودِ معنای این جمله است. صبر پادشاه در دعا و جستجو، به یافتن این مرد الهی (کلید) منجر شده و اکنون او در آستانهی گشایش (فرج) قرار دارد. این بیت، صبر را از یک فضیلت انتزاعی به یک واقعیت عینی و قابل ملاقات تبدیل میکند.
- حَق
- در اینجا به معنی خداوند.
- دفع
- برطرف کردن، دور کردن، راندن.
- حَرَج
- تنگنا، سختی، گرفتاری، مشقت.
- اَلصَّبْرُ مِفتاحُ الفَرَج
- ضربالمثل عربی: «صبر کلید گشایش است».
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.