M2:1 — مدتی این مثنوی تأخیر شد / مهلتی بایست تا خون شیر شد

This couplet opens the second book of the Masnavi, immediately addressing the two-year gap since the completion of the first. Rumi uses a powerful biological metaphor to explain the delay. He compares the creative process to the physiological transformation of blood into milk within a mother's body—a process that is natural, vital, and cannot be rushed.

Just as milk is a refined, life-giving substance derived from blood, Rumi suggests that spiritual teachings and inspired poetry require a period of gestation. Raw experiences and spiritual insights (the 'blood') must be given time to mature into a form that is nourishing and easily digestible for the audience (the 'milk'). The pause was not an idle one, but a necessary interval for this creative and spiritual alchemy to occur.

این بیت، سرآغاز دفتر دوم مثنوی است. مولانا در اینجا دلیل وقفه‌ای را که میان سرودن دفتر اول و دوم پیش آمد، توضیح می‌دهد. او این وقفه را به یک فرآیند طبیعی و ضروری تشبیه می‌کند: همان‌گونه که در بدن مادر، خون باید زمانی را سپری کند تا به شیر، که غذایی کامل و حیاتی برای نوزاد است، تبدیل شود، الهامات و معانی معنوی نیز برای آنکه در قالب شعر مثنوی به کمال برسند و قابل عرضه به جان‌های مشتاق شوند، به «مهلت» و زمان نیاز دارند.

این تأخیر، نقصی در کار نبود، بلکه شرط لازم برای پختگی و کمال یافتنِ سخن بود. مولانا با این تمثیل زیبا، هم عذرخواهی می‌کند و هم نشان می‌دهد که شعر او نتیجهٔ جوششی درونی و الهامی معنوی است که تابع زمان‌بندی‌های مکانیکی نیست و باید مسیر طبیعی خود را برای به ثمر نشستن طی کند. در ابیات بعدی، او این وقفه را به حال روحانیِ حسام‌الدین چلبی، که مشوق اصلی او در سرودن مثنوی بود، پیوند می‌زند.