M2:1342 — ای خنک زشتی که خوبش شد حریف / وای گل‌رویی که جفتش شد خریف

Este dístico funciona a través de un poderoso contraste. Rumi acaba de describir una «resurrección menor» —la transformación espiritual en esta vida— como un bálsamo (مرهم) que convierte la fealdad en bondad. El primer hemistiquio celebra este principio alquímico: cualquier cosa «fea» (el ego, la ignorancia, el pecado) que se une a un compañero «bello» (Dios, el guía espiritual, la Verdad) es bendecida, pues será transformada por esa unión.

El segundo hemistiquio presenta la tragedia opuesta. Un «rostro de rosa» (gol-ru), símbolo de la belleza espiritual y la vitalidad juvenil, se marchita y decae si su pareja es el «otoño» (kharif). El otoño aquí simboliza todo lo que trae decadencia, vejez y muerte: el mundo material, las pasiones del ego, la compañía de los ignorantes. La belleza, si se une a lo perecedero, no puede sino perecer.

En el contexto del Masnavi, este verso es una máxima fundamental. Advierte al buscador que elija cuidadosamente a sus compañeros, ya que la compañía determina el destino espiritual. La fealdad puede ser redimida por la belleza, pero la belleza puede ser destruida por el otoño. Los versos siguientes ilustran esto con ejemplos concretos: la leña oscura se vuelve luz al unirse al fuego, y el pan sin vida se vivifica al convertirse en parte del ser humano.

مولانا در این بیت، قدرت دگرگون‌کننده‌ی هم‌نشینی (صحبت) را با دو تصویر متضاد بیان می‌کند. این بیت در ادامه‌ی ابیات قبل است که می‌گفتند هر بدی و زشتی اگر با «حُسن» الهی روبرو شود، نیکو و زیبا (محسن) می‌گردد.

مصراع اول: «ای خنک زشتی که خوبش شد حریف» این مصراع، حالت ایده‌آل و خوشبختی را توصیف می‌کند. «زشتی» در اینجا نماد نفس اماره، جهل، گناه، یا هر نقص و کاستی در وجود سالک است. وقتی این زشتی با «خوب» (زیبایی مطلق، مرشد کامل، عشق الهی) همراه و هم‌نشین می‌شود، سرنوشتی خجسته پیدا می‌کند. این همراهی، زشتی را از بین می‌برد و آن را به زیبایی تبدیل می‌کند، همان‌طور که در ابیات بعدی، هیزم سیاه در کنار آتش، نورانی می‌شود یا الاغ مرده در معدن نمک، خواص نمک را به خود می‌گیرد. این مصراع، نویدبخش امکان تحول و رشد معنوی از طریق ارتباط با منبع خیر و زیبایی است.

مصراع دوم: «وای گل‌رویی که جفتش شد خریف» این مصراع، روی دیگر سکه و هشداری جدی است. «گل‌رو» نماد زیبایی، استعداد معنوی، پاکی فطری و لطافت روح است. اما اگر این موجود زیبا و مستعد، با «خریف» (پاییز) جفت شود، نابود خواهد شد. «خریف» در اینجا نماد هر آن چیزی است که باعث پژمردگی، مرگ و زوال می‌شود: هم‌نشین بد، تعلقات دنیوی، غفلت و دوری از معنویت. همان‌طور که پاییز طراوت گل‌ها را می‌گیرد، همراهی با زشتی و نیستی نیز می‌تواند زیباترین استعدادها را بخشکاند. این مصراع یک زنهار است که حتی اگر سرمایه‌ی اولیه (زیبایی فطری) را داشته باشیم، انتخاب هم‌نشین نادرست می‌تواند همه چیز را بر باد دهد.