पढ़िए› दफ़्तर 2› इब्लीस का फिर अपनी धोखेबाज़ी का वर्णन करना› शेर 2734
M2:2734 — از ضعیفی چون نتواند راه رفت / خلق گوید تُخَمه‌ست از لوت زفت
M2:2734
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
ابلیس می‌گوید مردم ظاهر را می‌بینند و قضاوت اشتباه می‌کنند؛ مثلاً اگر کسی از فرط گرسنگی و ضعف نتواند راه برود، می‌گویند حتماً از پرخوری دچار سوءهاضمه شده است.
این بیت در ادامه‌ی شکایت ابلیس از بدنامی خود در میان مردم است. او خود را به گرگی گرسنه تشبیه می‌کند که همه او را به درندگی و سیری متهم می‌کنند. در این بیت، او مثال دیگری برای این قضاوت ظاهری و نادرست می‌آورد.
منطق این مثال بر پایه‌ی یک مشاهده‌ی ساده است: هم ضعف شدید ناشی از گرسنگی و هم سنگینی و بیماری ناشی از پرخوری (تُخمه) می‌توانند باعث شوند که فرد نتواند درست راه برود. اما مردم، بنا بر عادت یا بدگمانی، همیشه دلیل بدتر را فرض می‌کنند. آن‌ها به جای آنکه ضعف فرد را ناشی از فقر و گرسنگی بدانند، آن را به شکم‌بارگی و زیاده‌روی او نسبت می‌دهند.
مولانا از زبان ابلیس این نکته را بیان می‌کند که انسان‌ها چگونه گناهان و خطاهای خود را، که ناشی از حرص و طمع خودشان است، به گردن دیگری (ابلیس) می‌اندازند. همان‌طور که ضعف یک انسان را به اشتباه به پرخوری تعبیر می‌کنند، ضعف اراده‌ی خود در برابر وسوسه‌ها را نیز به قدرت اغواگری شیطان نسبت می‌دهند و خود را تبرئه می‌کنند. این بیت در واقع نقدی است بر فرافکنی و قضاوت‌های سطحی انسان.
- تُخَمه
- سوءهاضمه، بیماری ناشی از پرخوری یا خوردن غذای ناسازگار
- لوت
- خوراک، غذا
- زفت
- سنگین، غلیظ، چرب و دشوارگوهر
- خلق
- مردم، عامه‌ی مردم
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.