पढ़िए› दफ़्तर 2› इब्लीस का मु’आविया से अपने दिल की बात सच-सच कहना› शेर 2775
M2:2775 — آن غبین و درد بودی صد نماز / کو نماز و کو فروغ آن نیاز
M2:2775
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
شیطان به معاویه می‌گوید آن اندوه و حسرتی که از فوت شدن نماز جماعت به تو دست می‌داد، از صد نماز رسمی ارزشمندتر بود؛ زیرا ارزش نماز به سوز و نیاز درونی آن است، نه صرفاً به شکل ظاهری‌اش.
این بیت، اوج استدلال شیطان در برابر معاویه است. شیطان توضیح می‌دهد که او را برای نماز بیدار کرده تا از یک خیر بزرگ‌تر محرومش کند. آن خیر بزرگ‌تر، نماز قضا شده نبود، بلکه درد و حسرت عمیقی بود که معاویه در اثر از دست دادن نماز جماعت احساس می‌کرد.
از دیدگاه مولوی، که از زبان شیطان بیان می‌شود، این «غبن و درد» و «نیاز» خالصانه، خود جوهر عبادت است. این حالت شکستگی و پشیمانی، نوری (فروغ) دارد که ارزش آن بسیار فراتر از انجام صدها نماز ظاهری و بدون سوز درونی است. شیطان می‌گوید: «آن آه و افسوس تو برای من از نماز خواندنت خطرناک‌تر بود، چون تو را به خدا نزدیک‌تر می‌کرد. من تو را بیدار کردم تا آن گوهر را از تو بگیرم و به جای آن، یک عمل ظاهری به تو بدهم.»
بنابراین، بیت تقابلی است میان «صورت» عبادت (نماز) و «معنای» آن (نیاز و سوز دل). مولوی به ما یادآوری می‌کند که ارزش اعمال به کیفیت باطنی و میزان اخلاص و احتیاجی است که بنده به درگاه خدا ابراز می‌کند، نه به کمیت و شکل ظاهری آنها.
- غبین
- زیان، خسارت، حسرت از دست دادن چیزی ارزشمند
- کو
- کجاست (برای بیان مقایسه و نشان دادن برتری چیزی بر چیز دیگر)
- فروغ
- نور، روشنایی، درخشش
- نیاز
- احتیاج، خواهش، حالت تضرع و بندگی خالصانه
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.