पढ़िए› दफ़्तर 2› विरोधी मतों के बीच भटकना और बाहर निकलने का रास्ता ढूँढ़ना› शेर 2929
M2:2929 — فلسفی از نوع دیگر کرده شرح / باحثی مر گفت او را کرده جرح
M2:2929
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
این بیت به اختلاف نظر میان مکاتب فکری در توصیف حقیقت غیبی اشاره دارد؛ فیلسوف به شیوهای آن را تبیین میکند و متکلم (اهل بحث و جدل) آن را رد کرده و بیاعتبار میشمارد.
این بیت در ادامهٔ این بحث میآید که هر گروهی سعی میکند حقیقت نادیدنی و غیبی را به زبان و روش خود توصیف کند. مولانا در اینجا دو گروه اصلی از اندیشمندان زمان خود را مثال میزند: فلاسفه و متکلمان.
- فلسفی: نمایندهٔ عقلگرایی و استدلال برهانی است. او تلاش میکند با منطق و نظام فکری خود، شناختی از حقیقت ارائه دهد.
- باحث: نمایندهٔ متکلمان و اهل جدل است. کار اصلی او دفاع از عقاید دینی از طریق بحث و مناظره و نقد دیدگاههای مخالف، بهویژه دیدگاه فلاسفه، است. «جرح کردن» سخن فیلسوف، یعنی بیاعتبار کردن و رد کردن دلایل او.
مولانا با این تصویر نشان میدهد که چگونه تلاشهای فکری بشری برای رسیدن به حقیقت، اغلب به جای اتحاد، به تفرقه و جدال میانجامد. هر گروه، مسیر خود را یگانه راه درست میداند و راه دیگران را تخطئه میکند. در ابیات بعدی، مولانا توضیح میدهد که گرچه همهٔ این راهها «حق» مطلق نیستند، اما کاملاً هم «باطل» و گمراه نیستند. هر یک بهرهای از حقیقت دارند، همانطور که وجود سکهٔ تقلبی، نشاندهندهٔ وجود سکهٔ اصلی و باارزش است.
- باحثی
- اهل بحث و جدل، متکلم، کسی که کارش مناظره و مباحثه است.
- جرح
- بیاعتبار کردن، خدشهدار کردن، نقد و رد کردن (در اصطلاح بحث و منطق).
- مر
- حرفی که در فارسی قدیم پیش از مفعول میآمده و امروزه کاربرد ندارد.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.