पढ़िए› दफ़्तर 2› प्रस्तावना› शेर 35
M2:35 — در خزان چون دید او یار خلاف / در کشید او رو و سر زیر لحاف
M2:35
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
همانطور که درخت در پاییز با دیدن سرمای ناموافق به درون خود فرو میرود و به خواب زمستانی میرود، انسان عارف نیز در مواجهه با همراه و محیط نامناسب، گوشهگیری و سکوت اختیار میکند.
این بیت در ادامهٔ تمثیل دو بیت قبل است. در آنجا، مولوی درختی را وصف میکند که با یافتن «یار» موافق (هوای خوش بهاری) شکوفا میشود. اینجا، همان درخت در شرایط معکوس قرار میگیرد: «یارِ خلاف» او، یعنی فصل خزان و سرما، از راه میرسد. واکنش درخت، کنارهگیری و پناه بردن به خویش است؛ همچون کسی که برای گریز از سرما، سر و روی خود را زیر لحاف میکشد. این تصویر، نمادی از رفتار سالک و انسان آگاه است. وقتی محیط و اطرافیان با طبع معنوی او ناسازگار باشند، او به جای درگیری بیحاصل، به انزوا و سکوت پناه میبرد تا گوهر جان خود را از گزند مصاحبت نااهلان حفظ کند.
این کنارهگیری، نوعی «خواب» است که در ابیات بعدی به خواب اصحاب کهف تشبیه میشود. آن خواب، عین بیداری و حفظ ایمان بود، در حالی که بیداری در دوران حاکمیت دقیانوس (نماد جامعهٔ فاسد)، خود نوعی غفلت و مرگ معنوی به شمار میرفت. بنابراین، «زیر لحاف رفتن» در اینجا نه از سر سستی، بلکه یک انتخاب آگاهانه برای حفظ خویشتن است.
- خزان
- فصل پاییز، در اینجا نماد همراه و محیط ناموافق و سرد است.
- یار خلاف
- دوست و همراه ناسازگار، مخالف طبع.
- لحاف
- روانداز، پتو.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.