पढ़िए› दफ़्तर 2› प्रस्तावना› शेर 62
M2:62 — سخرهٔ حساند اهل اعتزال / خویش را سنی نمایند از ضلال
M2:62
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
کسانی که تنها به حواس ظاهری خود تکیه میکنند (معتزله)، اسیر و بازیچهی این حواساند و از روی گمراهی، خود را اهل شهود و بصیرت (اهل سنت) جا میزنند.
در این بخش از مثنوی، مولانا در حال مقایسهی دو راه شناخت است: راه حواس ظاهری و راه عقل و شهود باطنی. او برای بیان این تفاوت، از دو مکتب کلامی تاریخی یعنی «معتزله» و «اهل سنت» (اشاعره) به عنوان نماد استفاده میکند.
از دیدگاه مولانا، معتزله نماد کسانی هستند که بیش از حد بر عقل جزئی و استدلالهای مبتنی بر حواس پنجگانه تکیه میکنند. او این رویکرد را «مذهب چشم حس» مینامد. به باور او، این گروه چون تنها به ظواهر و دادههای حسی محدود هستند، در واقع «بازیچه» و «مسخره»ی حواس خود شدهاند. حواس، آنها را به این سو و آن سو میکشد و از درک حقیقت عمیقتر باز میدارد.
در مقابل، اهل سنت در اینجا نماد «اهل بینش» و صاحبان «چشم عقل» هستند؛ کسانی که از محدودیت حواس فراتر رفته و به درک شهودی و وصال با حقیقت رسیدهاند. مولانا میگوید که گروه اول (اهل اعتزال) از سر «گمراهی» (ضلال)، ادعا میکنند که مانند گروه دوم هستند و خود را اهل حقیقت و بصیرت واقعی نشان میدهند، در حالی که در دام ظواهر گرفتارند.
- سُخره
- بازیچه، مسخره، آنچه به بازی گرفته شود
- حس
- حواس پنجگانه، ادراک ظاهری
- اهل اعتزال
- پیروان مکتب معتزله؛ در اینجا نماد عقلگرایان ظاهراندیش
- سنی
- پیرو مکتب اهل سنت؛ در اینجا نماد اهل شهود و بصیرت باطنی
- ضلال
- گمراهی، انحراف از راه راست
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.