M2:86 — چشم باز ار تاسه گیرد مر تو را / دان‌که چشم دل ببستی‌، بر گشا

مولانا در ابیات پیشین، قاعده‌ی «جذب همانند» را توضیح می‌دهد: هر چیزی به سوی اصل و هم‌جنس خود کشیده می‌شود. او مثال می‌زند که وقتی چشم ظاهری خود را می‌بندی، دچار «تاسه» (دلتنگی و بی‌قراری) می‌شوی، زیرا نور چشمت مشتاق پیوستن به نور خورشید است. این بی‌قراری تو را وامی‌دارد تا چشمت را باز کنی.

این بیت، همان قاعده را به عالم درون تعمیم می‌دهد. مولانا می‌پرسد: پس آن دلتنگی و اضطراب وجودی که گاهی با چشم‌های باز و در میانه‌ی زندگی روزمره به سراغت می‌آید، از کجاست؟ پاسخ او این است که این «تاسه» نشانه‌ی بسته‌بودن «چشم دل» یا همان چشم باطن است. این دلتنگی، در حقیقت اشتیاق روح تو برای دیدن نور حقیقت و اتصال به مبدأ معنوی خویش است.

بنابراین، این بی‌قراری یک حس منفی نیست، بلکه یک راهنما و یک تقاضای مقدس از سوی روح است. همان‌طور که دلتنگی برای نور خورشید تو را به باز کردن چشم سر وامی‌دارد، این دلتنگی عمیق نیز باید تو را به گشودن چشم دل و توجه به عالم معنا سوق دهد.