पढ़िए› दफ़्तर 4› राजा और बूढ़ी महिला की कहानी› शेर 2632
M4:2632 — آب تتماجش دهد کین را بگیر / گر نمی‌خواهی که نوشی زان فطیر
M4:2632
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
پیرزن که از غذا نخوردن باز خشمگین شده، با تحقیر آب آش را به او می‌دهد و می‌گوید اگر خود آش را نمی‌خوری، حداقل آبش را بنوش.
این بیت اوج درماندگی و خشم پیرزن نادان را در مقابل باز شکاری پادشاه نشان می‌دهد. پیرزن از روی محبت جاهلانه، بال و چنگال باز را که ابزار اصلی زندگی و شکارش است، چیده و حالا تلاش دارد به او «تتماج» (نوعی آش رشته) بخوراند. باز، که طبعش با چنین غذایی سازگار نیست، از خوردن امتناع می‌کند.
پیرزن این رفتار طبیعی باز را حمل بر تکبر و ناسپاسی می‌کند. در بیت قبلی او را سرزنش کرده که لیاقت نعمت را ندارد. حالا در این بیت، با عصبانیت کاسهٔ آب آش را پیش روی باز می‌گذارد و با طعنه می‌گوید: «اگر آن غذای اصلی (فطیر) را نمی‌خوری، بیا این آبش را بگیر و بنوش!» کلمهٔ «فطیر» در اینجا به خود آش یا بخش جامد آن اشاره دارد و انتخاب این کلمه، بی‌خبری پیرزن را بیشتر نشان می‌دهد، زیرا فطیر غذای مناسبی برای باز نیست.
این صحنه نمادی از رابطهٔ میان یک روح بلند (عارف یا سالک) و دنیای مادی یا افراد ناآگاه است. دنیا و اهل آن تلاش می‌کنند روح‌های بزرگ را با لذت‌ها و ارزش‌های پست خودشان «اهلی» کنند و وقتی آن روح به اقتضای طبیعت والای خود این‌ها را نمی‌پذیرد، او را به غرور و انزوا متهم می‌کنند. این «مهر جاهلانه» در نهایت به خشونت می‌انجامد، همانطور که در بیت‌های بعدی پیرزن از شدت خشم، همین آب داغ را بر سر باز می‌ریزد.
- تتماج
- نوعی آش یا شوربای رشته‌دار؛ غذایی که برای باز شکاری نامناسب است.
- کین
- این را، این چیز را.
- فطیر
- در اصل به معنای نان بی‌خمیرمایه است، اما در اینجا به بخش اصلی و جامد آش اشاره دارد.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.