पढ़िए› दफ़्तर 5› उस दासी की कहानी जिसने मालकिन के गधे से अपनी कामुकता शांत की, और उसे बकरी और भालू की तरह इंसानों वाली कामुकता करना सिखाया था। और उसने गधे के लिंग में एक कद्दू डाल दिया था ताकि वह हद से न बढ़ जाए। मालकिन को इस बात का पता चला, लेकिन उसने कद्दू की सूक्ष्मता को नहीं देखा। उसने दासी को बहाने से दूर भेज दिया, और कद्दू के बिना गधे से संबंध बनाया, और शर्मनाक तरीके से मर गई। दासी देर शाम वापस आई और विलाप करने लगी कि 'हे मेरी जान, हे मेरी आँखों की रौशनी! तुमने लिंग देखा, कद्दू नहीं देखा। तुमने पुरुषत्व देखा, वह दूसरा नहीं देखा।' 'कुल नाकिस मलून' का अर्थ है, 'हर अपूर्ण दृष्टि और समझ शापित है।' अन्यथा, बाहरी रूप से अपूर्ण शरीर शापित नहीं हैं, बल्कि 'उन पर कोई दोष नहीं है' के दायरे में हैं – दोष, शाप, फटकार और क्रोध का निषेध किया गया है।› शेर 1410
M5:1410 — مرغ اندر دام دانه کی خورد / دانه چون زهرست در دام ار چرد
M5:1410
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
وقتی انسان در دام لذتهای دنیوی یا دانش ناقص گرفتار میشود، دیگر نمیتواند از آن لذت بهرهای حقیقی ببرد، زیرا آن لذت خود به عامل نابودیاش تبدیل میشود.
این بیت در ادامهٔ داستان کنیزک و خاتون و در میانهٔ تمثیل «پرنده و دام» آمده است. مولانا لذتهای دنیوی را به «دانه» و دنیا را به «دام» تشبیه میکند. پرندهای که هوشیار است، میداند که دانهای که در تله قرار دارد، طعمهای برای به هلاکت انداختن اوست و در حقیقت، زهر است نه غذا. اما پرندهٔ غافل، تنها دانه را میبیند و به دام میافتد.
در این داستان، خاتون همان «مرغ غافل» است که ظاهر عمل کنیزک (لذتجویی از خر) را دید اما از «دقیقهٔ کدو» که شرط سلامت و مهار آن لذت بود، غافل ماند. او به محض اینکه خود را در موقعیت لذت قرار داد، در واقع در «دام» افتاد. از آن لحظه به بعد، خود آن لذت (دانه) که به دنبالش بود، برایش حکم زهر را پیدا کرد و او را به کشتن داد.
نکتهٔ عرفانی این است که دانش و معرفت ناقص، از جهل خطرناکتر است. خاتون با دیدن ظاهر کار، خود را دانا پنداشت و بینیاز از راهنمایی «استاد» (کنیزک) دید. همین غرور و دانش ناتمام، او را کور کرد و باعث شد که حقیقت زهرآگین بودنِ آن لذتِ کنترلنشده را نبیند. انسانی که در دام نفس و شهوت گرفتار است، دیگر نمیتواند از نعمتها بهرهٔ واقعی ببرد، زیرا هر قدمی که برمیدارد او را به نابودی نزدیکتر میکند.
- کی خورد
- چگونه میتواند بخورد؟ (پرسش انکاری به معنی هرگز نمیخورد)
- ار
- اگر
- چرد
- بچرد، بخورد
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.