पढ़िए› दफ़्तर 5› उस दासी की कहानी जिसने मालकिन के गधे से अपनी कामुकता शांत की, और उसे बकरी और भालू की तरह इंसानों वाली कामुकता करना सिखाया था। और उसने गधे के लिंग में एक कद्दू डाल दिया था ताकि वह हद से न बढ़ जाए। मालकिन को इस बात का पता चला, लेकिन उसने कद्दू की सूक्ष्मता को नहीं देखा। उसने दासी को बहाने से दूर भेज दिया, और कद्दू के बिना गधे से संबंध बनाया, और शर्मनाक तरीके से मर गई। दासी देर शाम वापस आई और विलाप करने लगी कि 'हे मेरी जान, हे मेरी आँखों की रौशनी! तुमने लिंग देखा, कद्दू नहीं देखा। तुमने पुरुषत्व देखा, वह दूसरा नहीं देखा।' 'कुल नाकिस मलून' का अर्थ है, 'हर अपूर्ण दृष्टि और समझ शापित है।' अन्यथा, बाहरी रूप से अपूर्ण शरीर शापित नहीं हैं, बल्कि 'उन पर कोई दोष नहीं है' के दायरे में हैं – दोष, शाप, फटकार और क्रोध का निषेध किया गया है।› शेर 1411
M5:1411 — مرغ غافل میخورد دانه ز دام / همچو اندر دام دنیا این عوام
M5:1411
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
این بیت، مردم عادی و ناآگاه را به پرندهای تشبیه میکند که غافل از تله، سرگرم خوردن دانه است و نمیداند که لذتهای ظاهری دنیا، دامی برای به هلاکت کشاندن اوست.
مولانا در این بیت، داستان کنیزک و خاتون را به یک تمثیل کلیتر پیوند میزند. خاتون، نماد انسانی است که تنها ظاهر اعمال را میبیند و از باطن و حقیقت آن بیخبر است. او مانند «مرغ غافل» است که فریب دانهی لذت (شهوترانی با خر) را میخورد اما از «دام» (خطر مرگبار آن بدون رعایت احتیاط لازم) غافل است.
«عوام» در اینجا به معنای عموم مردم نیست، بلکه به آن دسته از افرادی اشاره دارد که سطحینگر و مقلد هستند و بدون راهنمایی یک «استاد» یا پیر کامل، دست به کارهای معنوی یا دنیوی خطرناک میزنند. دنیای مادی با لذتهای فریبندهاش، همانند دانهای است که برای به دام انداختن این افراد پاشیده شده است. همانطور که پرنده با خوردن دانه در تله گرفتار میشود و جانش را از دست میدهد، انسان غافل نیز با دل بستن به لذایذ زودگذر دنیوی، خود را در معرض هلاکت معنوی و گاه حتی جسمانی قرار میدهد. این بیت هشداری است دربارهی خطر تقلید کورکورانه و ضرورت آگاهی و بصیرت در هر کاری.
- غافل
- بیخبر، ناآگاه، کسی که توجه ندارد
- دام
- تله، وسیلهای برای شکار حیوانات
- عوام
- مردم عادی، در اینجا به معنی افراد سادهلوح و سطحینگر
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.