पढ़िए› दफ़्तर 6› उस अजनबी को मुहतसिब की वफ़ात की खबर मिलना, और مخلوक़ पर भरोसा करने और مخلوक़ की अता पर निर्भर रहने से इस्तग़फ़ार करना, और अल्लाह की नेमतों को याद करना, और अपने गुनाह से अल्लाह से इनाबत करना: "ثم الذين كفروا بربهم يعدلون" (फिर वे लोग जो अपने रब के साथ कुफ्र करते हैं, वे बराबरी करते हैं)› शेर 3162

M6:3162 — حق چو بخشش کرد بر اهل نیاز / با عطا بخشیدشان عمر دراز

حق چو بخشش کرد بر اهل نیازبا عطا بخشیدشان عمر دراز
✦ इस बैत को हिन्दी में प्रस्तुत करें

M6:3162

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — उनके रिकॉर्ड किए गए मसनवी व्याख्यानों से

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آن‌گاه که خداوند بر نیازمندان بخشش کرد، با آن عطا به ایشان عمری دراز بخشید. معنا: این بیت می‌گوید که عطای حقیقی خداوند به نیازمندان، نه فقط مال و متاع، بلکه عمری با برکت و کیفیتی از حیات است.

شرح

«حق چو بخشش کرد بر اهل نیاز / با عطا بخشیدشان عمر دراز». در این بیت، مولانا عمق نگاه خود را به مفهوم «رزق» و «بخشایش» آشکار می‌کند. پیش از این، از تجلی «عکس» حق و «عکس» ما در عالم سخن گفتیم، و تأکید شد که عطای خسان، هرچند به ظاهر افزون از ریگ باشد، اما چون «مرده‌ریگ»ی‌ست که بی‌وفا و ناپایدار است. اینها همه سایه و پژواک‌اند؛ «عکس آخر چند پاید در نظر؟» باید «اصل‌بینی» پیشه کرد. در اینجا، مولانا به این اصل می‌پردازد که عطای حقیقی و پایدار از جانب حضرت حق می‌آید. اما نکته مهم این است که این عطا صرفاً مال و خوراک نیست که عموم مردم آن را رزق می‌پندارند. مولانا افق معنایی «رزق» را بسی فراتر می‌برد. رزق الهی شامل عمری دراز و با برکت است؛ شامل دوستان خوب، فکری نیکو و خانواده‌ای صالح است. این‌ها همه، رزق‌های ارزشمند و ماندگاری هستند که از منبع اصلی وجود و از «حق» به اهل نیاز می‌رسد. این بخشش با عطا، نه یک وعده زودگذر، بلکه بخشش عمری‌ست که خود پایداری و کیفیت دارد. به همین دلیل است که خداوند «محیی‌الموتی» است و باید به سوی او شتافت، چرا که اوست که حیات حقیقی و معانی پایدار را عطا می‌کند. این تذکری‌ست به ما که چشم از ظواهر فریبنده برداریم و به سرچشمه اصلی هر خیر و برکتی بنگریم.

نکات کلیدی

  • رزق حقیقی خداوند فراتر از مال و متاع است؛ شامل برکت، کیفیت زندگی، دوستان خوب و اندیشه نیکوست.
  • عطای الهی، برخلاف بخشش‌های گذرا و ناپایدار انسانی، پایدار و با دوام است.
  • باید در پی «اصل» بخشش بود، نه «عکس» و سایه‌های آن در این دنیا.
  • عمر دراز و با برکت، خود یک رزق عظیم الهی برای اهل نیاز است.

Sources: d6-s70 · 30:57 d6-s70 · 31:07 d6-s70 · 31:28

❋

به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.