पढ़िए› दफ़्तर 6› इस हदीस की तफ़सीर में कि पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने फरमाया: "जिसका मैं मौला हूँ, अली भी उसका मौला है," तो मुनाफिकों ने ताना मारा कि क्या इतना ही काफी नहीं था कि हमने उसकी आज्ञाकारिता और सेवा की, वह हमें एक गंदे बच्चे की सेवा करने का भी हुक्म दे रहा है, आदि› शेर 4540
M6:4540 — بی‌زبان گویند سرو و سبزه‌زار / شکر آب و شکر عدل نوبهار
M6:4540
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
In the same way that believers should give thanks for spiritual freedom, all of nature silently expresses its gratitude for the life-giving justice of God, symbolized by the rain and the arrival of spring.
This couplet is part of Rumi's defense of the Prophet Muhammad's designation of Ali as his successor, a spiritual guide or mawlā who brings freedom. Rumi has just urged believers to rejoice in this spiritual liberty, just as cypress trees and lilies do (M6:4538).
Here, he extends the metaphor. The natural world, though lacking a physical tongue, expresses its gratitude through its very existence. The flourishing cypress and the vibrant meadow are themselves a form of praise, a silent "thank you" for the water that sustains them and for the "justice" (ʿadl) of the new spring. Spring's justice is its perfect, life-giving balance, which revives the dead earth and allows every plant to grow. This is not just a pretty image; it's an argument by analogy. If even plants can express gratitude for their physical sustenance, how much more should human beings give thanks for the spiritual sustenance and freedom offered by a true guide?
The gratitude is not spoken in words but is embodied in the beauty, health, and vitality of the plants. Their flourishing state is their praise. This connects to a core Sufi idea: that the entire cosmos is in a state of worship, and that true gratitude is a state of being, not just a verbal formula.
- بی‌زبان
- Literally 'without a tongue'; speechless, silent, non-verbal. Here it emphasizes that gratitude can be expressed through one's state or condition, not just through words.
- عدل
- Justice, equity, balance. In this context, it refers to the perfect, life-giving order of nature as ordained by God, where spring arrives at the right time to revive the world.
- نوبهار
- New spring; the season of spring. It symbolizes renewal, resurrection, and divine grace manifesting in the physical world.
طبیعت، مانند درختان و گیاهان، با طراوت و سرسبزی خود و بی‌نیاز از کلام، شکرگزار نعمت‌های حیات‌بخش مانند آب و اعتدال بهاری است.
این بیت در ادامه‌ی تشویق مؤمنان به شادی و آزادی معنوی است. مولانا از مؤمنان می‌خواهد که مانند طبیعت در بهار، شکرگزاری خود را نه فقط با زبان، که با تمام وجود و «حال» خود نشان دهند. همان‌طور که سرو و سبزه‌زار برای رشد و زیبایی خود به آب و «عدل نوبهار» (یعنی اعتدال و شرایط مناسب فصل بهار) نیازمندند و این قدردانی را در سرسبزی و شکوفایی خود متجلی می‌کنند، مؤمن نیز باید برای نعمت آزادی روحانی که از طریق پیامبر و اولیا به او رسیده، با شادی و سرزندگی باطنی شکرگزار باشد.
در اینجا «بی‌زبان بودن» نکته‌ی کلیدی است. این اشاره به «زبان حال» دارد که از زبان گفتار (زبان قال) صادقانه‌تر و عمیق‌تر است. طبیعت شکایت نمی‌کند، بلکه با پذیرش و بهره‌گیری از آنچه به او می‌رسد، زیبایی می‌آفریند. این شکرگزاری وجودی، الگویی برای سالک است تا قدردان راهنمایی معنوی باشد که او را از اسارت نفس آزاد می‌کند و به او حیاتی تازه می‌بخشد.
- عدل نوبهار
- اعتدال و تناسب فصل بهار، شرایط مساعد بهاری برای رشد گیاهان
- بی‌زبان
- بدون استفاده از کلام، با زبان حال
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.