पढ़िए› दफ़्तर 6› इस हदीस की तफ़सीर में कि पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने फरमाया: "जिसका मैं मौला हूँ, अली भी उसका मौला है," तो मुनाफिकों ने ताना मारा कि क्या इतना ही काफी नहीं था कि हमने उसकी आज्ञाकारिता और सेवा की, वह हमें एक गंदे बच्चे की सेवा करने का भी हुक्म दे रहा है, आदि› शेर 4542
M6:4542 — جزو جزو آبستن از شاه بهار / جسمشان چون درج پر در ثمار
M6:4542
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
The believers, vivified by their spiritual guide, are inwardly filled with life and potential, just as plants in springtime are pregnant with fruit and flowers.
This couplet extends the metaphor of the garden to describe the inner state of true believers. Having received the life-giving 'water' of prophetic guidance—which Rumi identifies with the spiritual authority (walāyah) of figures like Ali—the believers are transformed from within. The 'King of Spring' (shāh-e bahār) is this spiritual guide, whose influence makes every part of the believer's being ('every atom' or jozv jozv) pregnant with potential.
The second line compares their physical bodies to a dorj, a small, precious casket. This body, which might seem like a mere container, is now filled with 'fruitful pearls' (dorr-e semār). The image beautifully fuses the mineral (pearls) and the vegetal (fruit), suggesting that the results of this spiritual impregnation are both precious and organic, valuable and alive. This is not an external adornment but an inner richness waiting to manifest, much like the flowers and fruits that will emerge from the seemingly silent plants.
- جزو جزو
- Literally 'part by part' or 'piece by piece'; idiomatically, it means 'every single part,' 'every atom,' emphasizing totality and thoroughness.
- آبستن
- Pregnant, expectant, filled with. Here it is used metaphorically for being imbued with creative potential and life.
- شاه بهار
- King of Spring. A poetic title for the season of spring, personified as a monarch whose arrival brings life, renewal, and bounty to the world. In this context, it symbolizes the spiritual master or prophetic guidance.
- درج
- A small, often ornate box or casket used for holding jewels or other precious items. Rumi often uses it as a metaphor for the body holding the soul or for the heart holding secrets.
- در ثمار
- The pearls of fruits. A compound image where 'semār' (the plural of 'samar,' fruit) is likened to 'dorr' (pearls), emphasizing the precious, beautiful, and valuable nature of the spiritual results.
هر جزء از اجزای طبیعت (که نماد مؤمنان آزاده است) از فیض بهار روحانی حامله و سرشار است و پیکرشان مانند گنجینه‌ای پر از میوه‌های گرانبهاست.
این بیت در ادامه‌ی توصیف حال مؤمنانی است که با پیروی از پیامبر و علی (ع) به آزادی معنوی رسیده‌اند. مولوی این مؤمنان را به باغی در بهاران تشبیه می‌کند که از شادی سرمست است.
در این بیت، این تصویر به اوج می‌رسد. «شاه بهار» استعاره از فیض و رحمت الهی یا هدایت معنوی است که بر جان مؤمنان می‌بارد. همان‌طور که بهار طبیعت را بارور می‌کند، این فیض نیز روح آنان را «آبستن» می‌کند. این بارداری، به معنای حمل استعدادها، معانی، و ثمرات روحانی است که در درونشان در حال رشد است.
مصرع دوم این ایده را کامل می‌کند. جسم این گیاهان (و در معنای تمثیلی، وجود مؤمنان) به «درج» یا صندوقچه‌ی جواهرات تشبیه شده است. میوه‌ها («ثمار») نیز به مروارید («در») مانند شده‌اند. این تشبیه نشان می‌دهد که ثمرات این آزادی معنوی، ظاهری و معمولی نیستند، بلکه گوهرهایی گرانبها و درونی‌اند که در وجود سالک محافظت می‌شوند تا به وقتش آشکار شوند. در واقع، ظاهر مؤمن، صندوقچه‌ای است که گنج‌های معنوی را در خود نهان دارد.
- آبستن
- باردار، حامله
- شاه بهار
- پادشاه فصل بهار، کنایه از فیض الهی یا منبع حیات‌بخش معنوی
- درج
- صندوقچه، جعبه‌ی کوچک و گرانبها برای نگهداری جواهرات
- در
- مروارید، گوهر
- ثمار
- جمع «ثمر»، میوه‌ها
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.