पढ़िए› दफ़्तर 6› उस कवि का हलबी शियाओं पर ताना कसने के लिए एक नुक्ता कहना› शेर 804
M6:804 — در رخت کو از می دین فرخی / گر بدیدی بحر کو کف سخی
M6:804
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
اگر واقعاً به حقیقت معنوی دین دست یافته بودی، آثارش که شادی درونی و بخشندگی بیرونی است، در چهره و رفتارت آشکار می‌شد.
مولانا در این بیت به کسانی که برای شهیدان کربلا عزاداری می‌کنند اما خود از حقیقت معنوی بی‌بهره‌اند، طعنه می‌زند. او می‌گوید اگر تو واقعاً از «شراب دین» نوشیده بودی و به معرفت حقیقی رسیده بودی، باید چهره‌ات از شادی و سرور روحانی برافروخته می‌بود، نه اینکه در غم و اندوه ظاهری غرق باشی. شهادت برای اولیای حق، وصال و شادی است و درک این حقیقت، مؤمن را به سرور می‌رساند.
در مصرع دوم، مولانا این ایده را با استعاره‌ای دیگر تکمیل می‌کند. او معرفت معنوی را به «دریا» تشبیه می‌کند و اعمال بیرونی انسان را به «کفِ» دست. کسی که به دریای بیکران معرفت و حقیقت متصل شده باشد، طبیعتاً مانند دریا بخشنده و «سخی» می‌شود. همان‌طور که دریا بی‌دریغ می‌بخشد، چنین فردی نیز جان و مالش را به راحتی در راه حق فدا می‌کند. مولانا می‌پرسد: اگر تو آن دریا را دیده‌ای، پس کو آن دست بخشنده‌ات؟ چرا آثار این معرفت در عمل تو دیده نمی‌شود؟
بنابراین، این بیت یک معیار دوگانه برای سنجش ایمان واقعی ارائه می‌دهد: شادی باطنی (فرّخی) و بخشندگی ظاهری (کف سخی). اگر این دو نشانه در کسی نباشد، ادعای او مبنی بر درک حقایق دین، ادعایی توخالی است.
- رخت
- چهره، صورت
- کو
- کجاست؟
- می دین
- شراب دین، استعاره از معرفت و حقیقت معنوی که شادی‌آور است.
- فرخی
- شادی، خجستگی، سرور
- بحر
- دریا، در اینجا استعاره از حقیقت بیکران الهی و معرفت معنوی است.
- کف سخی
- دست بخشنده، کنایه از سخاوت و گشاده‌دستی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.