لوستل› دفتر ۲› د شپون په مناجات باندې د موسی علیه السلام انکار› بيت ۱۷۴۵
M2:1745 — لم یلد لم یولد او را لایق است / والد و مولود را او خالق است
M2:1745
مانا · به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
إنَّ الوصفَ القرآني «لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ» هو الوحيدُ الذي يليقُ بالله، لأنه هو خالقُ كلِّ والدٍ وكلِّ مولود، وليسَ جزءًا من سلسلةِ الولادةِ والتناسل.
يصلُ النبي موسى عليه السلام إلى ذروةِ تصحيحهِ اللاهوتي للراعي. فبعد أن أوضحَ أن ما يُعدُّ مَدحًا في حقِّ البشر (كالأعضاء الجسدية) هو نَقصٌ وإساءةٌ في حقِّ الله، يستشهدُ بالآيةِ القرآنيةِ الكريمةِ من سورة الإخلاص ليُثبِتَ التنزيهَ المطلق.
الفكرةُ المحوريةُ هي أن الله ليس كائنًا ضمن سلسلةِ الوجود التي نعرفها، والتي تقومُ على التوالد. فالأشياءُ في عالمنا إما أن تكون والدًا أو مولودًا، وهذا هو قانونُ عالمِ «الكونِ والفساد». أما الله، فهو فوقَ هذا القانون تمامًا؛ هو مَن خَلَقَ هذا القانون نفسَهُ وخَلَقَ كلَّ والدٍ ومولود. لذلك، فإنَّ وصفَهُ بأنه «لم يلد ولم يولد» ليس مجردَ نفيٍ، بل هو إثباتٌ لتعاليهِ وتفرُّدِهِ كخالقٍ للوجود بأسره.
بهذا البيت، ينقلُ الرومي حُجَّةَ موسى من القياسِ البشري (مقارنة مدح الرجل بمدح المرأة) إلى الحقيقةِ اللاهوتيةِ العُليا. إنه يضعُ الحدَّ الفاصلَ بين لغةِ المخلوقِ وحقيقةِ الخالق، مؤكدًا أنَّ لغةَ التنزيهِ هي اللغةُ الوحيدةُ اللائقةُ عند الحديثِ عن الذاتِ الإلهية.
- لایق
- لائق، مناسب، جدير.
- والد
- الوالِد، الأب، مَن يُنجِب.
- مولود
- المولود، الابن، مَن يُنجَب.
- او را
- ضمير مفعول به يعني «له» أو «به».
این بیت میگوید که خداوند نه پدر است و نه فرزند، زیرا این مفاهیم به مخلوقات تعلق دارند؛ او خود خالق تمام والدین و فرزندان است.
این بیت در ادامهی توبیخ موسی به چوپان آمده است. موسی در حال توضیح این نکتهی الهیاتی است که چرا نمیتوان خدا را با صفات انسانی توصیف کرد. او به یکی از اساسیترین آیات قرآن (سورهی اخلاص) استناد میکند: «لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ» (نه میزاید و نه زاده شده است).
مولانا تأکید میکند که این توصیف دقیقاً «لایق» و سزاوار خداوند است، زیرا او از چرخهی زایش و توالد که ویژگی جهان مادی و مخلوقات است، کاملاً مبراست. داشتن پدر و فرزند، دست و پا، و دیگر ویژگیهای جسمانی برای انسان کمال محسوب میشود، اما برای ذات پاک و نامحدود خداوند، نقص و «آلایش» است. خداوند در مقامی فراتر از این نسبتها قرار دارد؛ او خود «خالق» این چرخه است، نه جزئی از آن. این بیت، مرز قاطع میان خالق و مخلوق را ترسیم میکند و دلیل نادرست بودن دعاهای انسانانگارانهی چوپان را روشن میسازد.
- لم یلد لم یولد
- بخشی از آیهی سوم سورهی اخلاص در قرآن: (خداوند) نه زاده است و نه میزاید.
- لایق
- شایسته، سزاوار، درخور
- والد
- پدر، زاینده
- مولود
- فرزند، زادهشده
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.