لوستل› دفتر ۵› د هغه کنیزک کیسه چې د بي بي له خره سره یې شهوت رانده کاوه، او هغه یې د وزې او ریږمی په څیر د انسان په څیر شهوت رانده کولو ته روزلې وه، او د خره په قضیب کې یې یو کدو اچاوه تر څو له اندازې ونه تیریږي. بي بي پر دې خبره شوه، خو د کدوي نازکتیا یې ونه لیدله. کنیزک یې په یوې بهانې لرې ځای ته واستوله او له کدوي پرته له خره سره یو ځای شوه او په فضیحت مړه شوه. کنیزک ناوخته بیرته راغله او ماتم یې وکړ چې ای زما جانه او ای زما روښانه سترګې، نر اندام دې ولید، کدو دې ونه لید، ذکر دې ولید، هغه بل دې ونه لید. 'کل ناقص ملعون' یعني هر ناقص نظر او فهم ملعون دی، که نه نو ظاهري ناقصان د جسمي رحم مستحق دي، ملعون نه دي. 'لیس علی الاعمی حرج' ولوله، د حرج نفي یې کړې ده او د لعنت او غضب نفي یې کړې ده.› بيت ۱۳۴۲
M5:1342 — چون تفحص کرد از حال اِشَک / دید خفته زیر خر آن نرگسک
M5:1342
مانا · به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
خاتون خانه که به لاغر شدن خرش مشکوک شده بود، پس از تحقیق و کنجکاوی، سرانجام کنیزک خود را در حال آمیزش با حیوان یافت.
این بیت لحظهی کشف راز در داستان است. خاتون خانه مدتی بود که میدید خرش روزبهروز ضعیفتر و لاغرتر میشود اما دلیل آن را نمیفهمید. پس از پرسوجوهای بینتیجه از نعلبندان، تصمیم گرفت خودش به طور جدی موضوع را پیگیری کند. مولانا با این داستان، که در ظاهر بسیار جسورانه و زمینی است، به یک نکتهی کلیدی در شناخت اشاره میکند: نگاه سطحی و ناقص میتواند به فاجعه بینجامد.
در این بیت، خاتون صرفاً عمل ظاهری را میبیند. او از «شکاف در» نگاه میکند و صحنهی آمیزش کنیزک با خر را مشاهده میکند. اما او به «دقیقه» یا همان نکتهی ظریف و حیاتی ماجرا، یعنی کدویی که کنیزک برای کنترل عمق دخول به کار میبرد، توجه نمیکند. این ندیدن، که ناشی از نگاهی عجولانه و شهوتآلود است، مقدمهی هلاکت خود او میشود. مولانا در عنوان داستان، این نگاه ناقص را با حدیث «کُلُّ ناقصٍ مَلعون» پیوند میزند و توضیح میدهد که منظور، نقص در فهم و بینش است، نه نقص جسمانی. بنابراین، این بیت نقطهی عطفی است که در آن، بینندهای (خاتون) چیزی را میبیند اما حقیقت کامل آن را درک نمیکند و همین دیدنِ ناقص، او را به سوی نابودی سوق میدهد.
- تفحص
- جستجو، تحقیق، وارسی دقیق
- اِشَک
- الاغ، خر (واژهای که امروزه کمتر به کار میرود)
- نرگسک
- کنایه از کنیزک که چشمانی زیبا چون گل نرگس داشت؛ معشوق زیبارو
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.