M5:1344 — خر همی‌گاید کنیزک را چنان / که به عقل و رسم مردان با زنان

این بیت لحظه‌ی کشف و حیرت خاتون را به تصویر می‌کشد. او که از لاغر شدن خرش نگران بود، پنهانی به تماشا می‌ایستد و صحنه‌ای باورنکردنی می‌بیند: حیوان نه از روی غریزه‌ی حیوانی، بلکه گویی با «عقل» و «رسم» انسانی، با کنیزک رابطه برقرار کرده است. این رفتار «آدمیانه»ی خر، که نتیجه‌ی تربیت کنیزک است، هم شگفتی خاتون را برمی‌انگیزد و هم حسادت او را.

نکته‌ی کلیدی داستان در همین نگاه ناقص نهفته است. خاتون ظاهر ماجرا را می‌بیند: یک حیوانِ تربیت‌شده که می‌تواند مانند یک انسان عشق‌بازی کند. اما از دیدن «دقیقه» یا جزئیات حیاتی، یعنی کدویی که کنیزک برای کنترل آلت خر به کار می‌برد، غافل می‌ماند. این نگاه سطحی و ناقص، که تنها ظاهر فریبنده‌ی ماجرا را درک می‌کند و از باطن خطرناک آن بی‌خبر است، زمینه‌ساز فاجعه‌ی بعدی می‌شود. مولانا از این داستان استفاده می‌کند تا نشان دهد که چگونه درک ناقص از حقیقت (دیدن ذکر و ندیدن کدو) می‌تواند به هلاکت منجر شود، چه در امور دنیوی و چه در مسائل معنوی.