لوستل› دفتر ۵› د هغه کنیزک کیسه چې د بي بي له خره سره یې شهوت رانده کاوه، او هغه یې د وزې او ریږمی په څیر د انسان په څیر شهوت رانده کولو ته روزلې وه، او د خره په قضیب کې یې یو کدو اچاوه تر څو له اندازې ونه تیریږي. بي بي پر دې خبره شوه، خو د کدوي نازکتیا یې ونه لیدله. کنیزک یې په یوې بهانې لرې ځای ته واستوله او له کدوي پرته له خره سره یو ځای شوه او په فضیحت مړه شوه. کنیزک ناوخته بیرته راغله او ماتم یې وکړ چې ای زما جانه او ای زما روښانه سترګې، نر اندام دې ولید، کدو دې ونه لید، ذکر دې ولید، هغه بل دې ونه لید. 'کل ناقص ملعون' یعني هر ناقص نظر او فهم ملعون دی، که نه نو ظاهري ناقصان د جسمي رحم مستحق دي، ملعون نه دي. 'لیس علی الاعمی حرج' ولوله، د حرج نفي یې کړې ده او د لعنت او غضب نفي یې کړې ده.› بيت ۱۳۹۱
M5:1391 — دانک این نفس بهیمی نر خرست / زیر او بودن از آن ننگینترست
M5:1391
مانا · به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
بدان که نفس اماره و شهوانی انسان، همچون آن خر نرِ سرکش در داستان است و تسلیم شدن در برابر آن، از سرنوشت شرمآور آن زن نیز خفتبارتر است.
این بیت، نتیجهگیری مستقیم و تکاندهندۀ مولانا از داستان کنیزک و خاتون است. او بلافاصله پس از توصیف مرگ فجیع و فضاحتبار خاتون، پرده از معنای تمثیلی داستان برمیدارد. آن «خر نر» که باعث هلاکت زن شد، صرفاً یک حیوان در قصه نیست، بلکه تجسم نیرومند «نفس بهیمی» یا همان نفس اماره و حیوانی است که در وجود هر انسانی قرار دارد.
مولانا هشدار میدهد که این نفس، سرکش، کور و بیمنطق است و اگر مهار نشود، انسان را به ورطۀ نابودی میکشاند. عبارت «زیر او بودن» هم به معنای تحت سلطه و فرمان نفس بودن است و هم اشارهای مستقیم به وضعیت فیزیکی و خفتبار آن زن در هنگام مرگ دارد. پیام اصلی این است که تسلیم شدن به شهوات و خواستههای حیوانی، سرنوشتی به مراتب شرمآورتر و ننگینتر از مرگ فیزیکی در پی دارد، زیرا به هلاکت معنوی و ابدی انسان میانجامد.
- دانک
- بدان که، آگاه باش که
- نفس بهیمی
- نفس حیوانی، جنبهٔ شهوانی و غریزی وجود انسان
- نر خر
- خرِ نر، الاغ نر
- ننگینتر
- شرمآورتر، خفتبارتر
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.