لوستل› دفتر ۵› د هغه کنیزک کیسه چې د بي بي له خره سره یې شهوت رانده کاوه، او هغه یې د وزې او ریږمی په څیر د انسان په څیر شهوت رانده کولو ته روزلې وه، او د خره په قضیب کې یې یو کدو اچاوه تر څو له اندازې ونه تیریږي. بي بي پر دې خبره شوه، خو د کدوي نازکتیا یې ونه لیدله. کنیزک یې په یوې بهانې لرې ځای ته واستوله او له کدوي پرته له خره سره یو ځای شوه او په فضیحت مړه شوه. کنیزک ناوخته بیرته راغله او ماتم یې وکړ چې ای زما جانه او ای زما روښانه سترګې، نر اندام دې ولید، کدو دې ونه لید، ذکر دې ولید، هغه بل دې ونه لید. 'کل ناقص ملعون' یعني هر ناقص نظر او فهم ملعون دی، که نه نو ظاهري ناقصان د جسمي رحم مستحق دي، ملعون نه دي. 'لیس علی الاعمی حرج' ولوله، د حرج نفي یې کړې ده او د لعنت او غضب نفي یې کړې ده.› بيت ۱۴۰۹
M5:1409 — چون در افتد در گلوشان حبل دام / دانه خوردن گشت بر جمله حرام
M5:1409
مانا · به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
وقتی کسی در دامِ شهوت و حرص گرفتار میشود و عواقب مرگبار آن آشکار میگردد، دیگر فرصتی برای لذت بردن از آن چیزی که او را به دام انداخته، باقی نمیماند.
این بیت در ادامۀ داستان «کنیزک و خاتون» و با استفاده از تمثیل «مرغ و دانه و دام» بیان میشود. «دانه» نماد لذتها و نعمتهای دنیوی است و «دام» نماد خطرات و عواقب ویرانگری است که در دلِ حرص و زیادهروی نهفته است. مولانا میگوید افراد غافل و حریص، مانند مرغی بیخبر، چنان سرگرم چیدن دانه (لذت) میشوند که تله را نمیبینند.
این بیت لحظۀ سرنوشتساز را توصیف میکند: لحظهای که «طناب دام» (حبل دام) به دور گردنشان میافتد. در آن لحظه، دیگر کار از کار گذشته است. همان دانهای که لحظهای پیش منبع لذت بود، حالا بیمعنا و دستنیافتنی میشود. برای کسی که در حال جان دادن در تله است، فکر کردن به خوردنِ دانه پوچ و ناممکن است. این تصویر، وضعیتِ «خاتون» داستان را نشان میدهد که در اوجِ کامجویی، به دست همان لذت هلاک شد و دیگر فرصتی برای پشیمانی یا بازگشت نداشت. پیام اصلی این است که غفلت از عواقبِ پنهانِ لذتجوییِ بیحد و حصر، به محرومیتی ابدی و نابودی ختم میشود.
- حبل
- طناب، ریسمان
- گشت
- شد، گردید (فعل ربطی در فارسی کلاسیک)
- جمله
- همه، همگی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.