لوستل› دفتر ۵› د هغه کنیزک کیسه چې د بي بي له خره سره یې شهوت رانده کاوه، او هغه یې د وزې او ریږمی په څیر د انسان په څیر شهوت رانده کولو ته روزلې وه، او د خره په قضیب کې یې یو کدو اچاوه تر څو له اندازې ونه تیریږي. بي بي پر دې خبره شوه، خو د کدوي نازکتیا یې ونه لیدله. کنیزک یې په یوې بهانې لرې ځای ته واستوله او له کدوي پرته له خره سره یو ځای شوه او په فضیحت مړه شوه. کنیزک ناوخته بیرته راغله او ماتم یې وکړ چې ای زما جانه او ای زما روښانه سترګې، نر اندام دې ولید، کدو دې ونه لید، ذکر دې ولید، هغه بل دې ونه لید. 'کل ناقص ملعون' یعني هر ناقص نظر او فهم ملعون دی، که نه نو ظاهري ناقصان د جسمي رحم مستحق دي، ملعون نه دي. 'لیس علی الاعمی حرج' ولوله، د حرج نفي یې کړې ده او د لعنت او غضب نفي یې کړې ده.› بيت ۱۴۲۰
M5:1420 — یا چو مستغرق شدی در عشق خر / آن کدو پنهان بماندت از نظر
M5:1420
مانا · به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
این بیت میگوید که چگونه شهوت و حرص شدید، چشم بصیرت انسان را کور میکند و باعث میشود جزئیات حیاتی و ظریف یک موضوع را نبیند و به هلاکت بیفتد.
این بیت در بطن داستان کنیزک و خاتون روایت میشود. کنیزک با استفاده از یک کدو، راهی برای کامجویی از خر یافته بود که به او آسیبی نمیرساند. اما خاتون که مخفیانه او را تماشا میکرد، چنان اسیر شهوت و تقلید ظاهری شد که اصل ماجرا و آن «دقیقهٔ کدو» را ندید. او فقط ظاهر لذتبخش عمل را دید و از باطن خطرناک آن غافل ماند.
مولانا از این داستان نتیجهای عرفانی و اخلاقی میگیرد. «عشق خر» در اینجا نماد دلبستگی کورکورانه به امیال نفسانی و لذات ظاهری دنیاست. وقتی انسان «مستغرق» یا غرق در این امیال میشود، نگاهش سطحی شده و از درک حقایق عمیقتر و ظرافتهای راه باز میماند. او مانند کسی است که از یک استاد، تنها ظاهر کارش را تقلید میکند اما از حکمت و دانش پنهان در آن بیخبر است. این غفلت، که ناشی از حرص و شتابزدگی است، سرانجامی جز هلاکت و تباهی ندارد، همانطور که خاتون با ندیدن کدو، خود را به کشتن داد.
- مستغرق
- غرقشده، فرورفته
- عشق خر
- در اینجا کنایه از شهوت و میل شدید نفسانی
- بماندت
- برای تو ماند، از تو پنهان ماند (فعل کهن)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.