لوستل› دفتر ۵› د دې بیان چې هیڅ بد نظر انسان ته دومره مهلک نه دی لکه د خپل ځان خوښولو نظر، مګر دا چې د هغه نظر د حق په نور بدل شوی وي چې بی یسمع و بی یبصر او خپل ځان یې بې ځانه شوی وي› بيت ۵۰۴
M5:504 — عبرتی گیر اندر آن که کن نگاه / برگ خود عرضه مکن ای کم ز کاه
M5:504
مانا · به زبانِ تو — ستاسو ژبه · AI
از ماجرای چشمزخم خوردن پیامبر درس بگیر و از به رخ کشیدن فضائل و داشتههای خود پرهیز کن، زیرا تو در برابر چنین خطری بسیار آسیبپذیری.
این بیت در ادامه داستان تأثیر «چشم بد» بر پیامبر اسلام (ص) آمده است. مولانا پس از شرح اینکه چگونه حتی وجود استواری چون پیامبر نیز از نگاه بدخواهانه دیگران دچار لغزش شد (لغزشی ظاهری و جزئی برای نشان دادن خطر)، روی سخن را به خواننده میکند و او را به عبرت گرفتن فرامیخواند.
نکته اصلی بیت، نهی از «عرضه کردن برگ خود» است. «برگ» در اینجا کنایه از هرگونه داشته، فضیلت، کمال، یا توشهای است که انسان به آن مینازد. مولانا هشدار میدهد که به نمایش گذاشتن این داشتهها، خود را در معرض حسادت و چشمزخم دیگران قرار دادن است. این کار از غرور و خودپسندی سرچشمه میگیرد که به باور مولانا، از چشم بد دیگران نیز مهلکتر است.
خطاب تند «ای کم ز کاه» برای درهم شکستن همین غرور است. مولانا به انسان یادآوری میکند که در برابر نیروهای معنوی عالم و خطراتی چون چشمزخم، وجود او از پر کاهی نیز ضعیفتر و بیمقدارتر است. بنابراین، به جای خودنمایی که آفتزاست، باید راه تواضع و پنهان داشتن نعمتها را در پیش گرفت تا از گزندها در امان ماند.
- عبرتی گیر
- درس بگیر، پند بیاموز
- اندر
- در، از
- برگ
- توشه، دارایی، فضیلت، کمال
- عرضه مکن
- به نمایش نگذار، آشکار نکن
- کم ز کاه
- کمتر از پرِ کاه، کنایه از موجودی بسیار ضعیف و بیارزش
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.