M5:1377 — فعل آتش را نمی‌دانی تو برد / گرد آتش با چنین دانش مگرد

این بیت هشداری است دربارهٔ روبرو شدن با امیال قدرتمند، به‌ویژه شهوت، بدون داشتن دانش و بصیرت کافی. مولانا شهوت را به آتش تشبیه می‌کند؛ نیرویی که هم می‌تواند مفید باشد (مانند ازدواج که در بیت‌های قبل به آن اشاره شد) و هم ویرانگر. همان‌طور که نزدیک شدن به آتش بدون دانستن راه و رسم کنترل آن، به سوختن و نابودی می‌انجامد، تسلیم شدن به شهوت بدون درک عواقب و سازوکارهای مهار آن نیز هلاکت‌بار است.

در داستان، «خاتون» نماد کسی است که تنها ظاهر عمل (لذت کنیز) را می‌بیند اما از «دقیقه» یا نکتهٔ ظریف و حیاتی آن (کدو) غافل است. این «دانشِ ناقص» او را به کام مرگ می‌کشاند. مولانا این اصل را تعمیم می‌دهد: هر نیروی عظیمی در جهان، از جمله عشق، قدرت، یا امیال نفسانی، مانند آتش است. برای بهره بردن از آن، به معرفت و خویشتن‌داری نیاز است، وگرنه همان نیرو فرد را نابود خواهد کرد. این بیت، در واقع، مقدمه‌ای است برای شرح فاجعه‌ای که در اثر جهل و شهوت‌رانی خاتون رخ می‌دهد.