Läs› Daftar 5› En berättelse som också svarar den deterministiske och bevisar fri vilja och riktigheten av bud och förbud, och förklarar att den deterministiskas ursäkt inte accepteras i någon religion eller någon tro, och inte leder till befrielse från straffet för den handling som har begåtts, precis som den deterministiska Iblis inte befriades när han sade: "eftersom du har förvillat mig." Och det lilla bevisar det stora.› Vers 3094
M5:3094 — زانک بیخواه تو خود کفر تو نیست / کفر بیخواهش تناقض گفتنیست
M5:3094
Betydelse · به زبانِ تو — Ditt språk · AI
کفر و بیدینی تنها زمانی به تو نسبت داده میشود که با اراده و خواست خودت آن را انتخاب کرده باشی؛ تصور کفر بدون وجود اراده، یک تناقض منطقی است.
این بیت در میانهٔ بحثی طولانی دربارهٔ جبر و اختیار قرار دارد. مولانا در اینجا استدلالی قاطع علیه جبریون (کسانی که معتقدند انسان از خود ارادهای ندارد و همه چیز تقدیر الهی است) مطرح میکند.
منطق مولانا ساده و کوبنده است: اگر اراده و «خواست» تو در کار نباشد، چگونه میتوان «کفر» را به تو نسبت داد؟ کفر، به معنای انکار آگاهانهٔ حقیقت، ماهیتاً یک «انتخاب» است. اگر کسی را مجبور به انجام کاری کنند، آن عمل دیگر فعلِ او محسوب نمیشود. به همین ترتیب، اگر کفر ورزیدن محصول ارادهٔ آزاد انسان نباشد، دیگر «کفرِ» او نیست، بلکه رویدادی است که برای او اتفاق افتاده است. در این صورت، مسئولیت و سرزنش و کیفر نیز بیمعنا میشود.
عبارت «تناقض گفتنیست» در مصرع دوم، این نکته را به اوج میرساند. مولانا میگوید حرف زدن از «کفرِ بیاراده» مانند حرف زدن از «دایرهٔ مربع» است؛ یک ترکیب متناقض و بیمعناست. این بیت، هستهٔ اصلی استدلال مولانا در اثبات اختیار انسان است: خودِ مفاهیمی چون ایمان، کفر، امر، نهی، پاداش و جزا، همگی بر پیشفرض وجود ارادهٔ آزاد در انسان بنا شدهاند و بدون آن فرو میریزند.
- زانک
- زیرا که، برای اینکه
- خواه
- خواست، اراده، میل
- تناقض گفتنیست
- گفتن آن متناقض است، حرفی ضد و نقیض است
Diskussion — Fråga om denna beyt — besvarad från Masnavi, med varje vers citerad
Ditt samtal stannar på denna enhet om du inte väljer att dela det.
Vad läsare har frågat0
Inga frågor har delats ännu — din kan bli den första.