Läs› Daftar 5› Skillnaden i förstånd i den ursprungliga naturen, i motsats till Mu'taziliterna som säger att de partikulära förstånden ursprungligen är lika, och denna ökning och skillnad kommer från lärande, disciplin och erfarenhet› Vers 462
M5:462 — عقل جزوی عقل را بدنام کرد / کام دنیا مرد را بیکام کرد
M5:462
Betydelse · به زبانِ تو — Ditt språk · AI
عقلِ محدود و مادینگر که فقط به دنبال منافع دنیوی است، باعث بدنامی گوهرِ عقل شده و انسان را از رسیدن به خوشبختی و کامیابی واقعی بازداشته است.
در این بخش، مولانا در حال توضیح تفاوت ذاتی میان عقلهاست. او دو نوع عقل را در برابر هم قرار میدهد: «عقل کلی» (که در ابیات قبل به خورشید تشبیه شده) و «عقل جزوی».
عقل جزوی همان عقل معاش و حسابگر است که درگیر امور روزمره، منافع شخصی و محاسبات مادی است. این عقل ابزاری برای زندگی در این دنیاست اما وقتی به تنها راهنمای انسان تبدیل شود، او را از درک حقایق معنوی و اهداف والاتر باز میدارد. به همین دلیل، مولانا میگوید این عقلِ کوتهبین، «آبروی عقل» را برده است؛ یعنی باعث شده مردم گمان کنند که گوهر عقلانیت صرفاً همین حیلهگری و منفعتطلبی دنیوی است.
مصرع دوم نتیجهٔ حاکمیت این عقل را بیان میکند: «کام دنیا مرد را بیکام کرد». «کام» به معنای میل، آرزو و لذت است. کسی که تمام همّ و غمش رسیدن به لذتها و خواستههای دنیوی (کامِ دنیا) باشد، در نهایت از «کامِ» اصلی و حقیقی خود، یعنی سعادت معنوی و وصال به حق، محروم و ناکام میماند. این یک بازی دوسر باخت است: انسان هم به آرامش واقعی در دنیا نمیرسد و هم آخرت را از دست میدهد. بنابراین، این بیت هشداری است در مورد خطرات غرق شدن در عقلانیت ابزاری و فراموش کردن عقل الهی و نورانی که راهنمای حقیقی انسان است.
- عقل جزوی
- عقل معاش، عقل حسابگر و مادینگر که به امور دنیوی و منافع شخصی محدود است.
- کام
- آرزو، میل، مراد، لذت.
- بیکام
- ناکام، محروم از آرزو، نامراد.
Diskussion — Fråga om denna beyt — besvarad från Masnavi, med varje vers citerad
Ditt samtal stannar på denna enhet om du inte väljer att dela det.
Vad läsare har frågat0
Inga frågor har delats ännu — din kan bli den första.