M2:102 — گفت وهمم کان خیال تست هان / ذات خود را از خیال خود بدان

این بیت لحظه‌ی حساس تردید در اوج تجربه‌ی عرفانی را به تصویر می‌کشد. مولانا پس از آنکه «آینه‌ی کلی» و «یار» را در وجود حسام‌الدین چلبی می‌یابد و با نگریستن در چشمان او، نقش حقیقی خود را می‌بیند و به وجد می‌آید، ناگهان با صدای درونی «وهم» روبرو می‌شود.

«وهم» در اینجا نماینده‌ی عقل جزئی، شکاکیت و وسوسه‌های نفسانی است که اصالت تجربه‌ی شهودی را زیر سؤال می‌برد. این ندا به سالک هشدار می‌دهد که مبادا آنچه را «وصال» و «خودشناسی» می‌پندارد، صرفاً یک فرافکنی ذهنی و خیالی باطل باشد. این بیت در واقع، مانعی درونی را توصیف می‌کند که هر سالکی در مسیر معنوی با آن روبرو می‌شود: تمایز نهادن میان شهود حقیقی (کشف ذات) و پندار فریبنده (خیال).

پاسخ به این تردید در ابیات بعدی می‌آید، جایی که خودِ تصویر از درون چشم یار به سخن درآمده و حقیقی بودن خود را تأیید می‌کند و نشان می‌دهد که چشم عارف کامل، جایگاه خیال و وهم نیست، بلکه خانه‌ی «هستی» و حقیقت است.