M2:119 — چون یکی مو کژ شد‌، او را راه زد / تا به‌دعوی لاف‌ِ دید‌ِ ماه زد

此节诗出自一个故事：一个人在欧麦尔哈里发时代，宣称自己看到了标志斋月开始的新月。然而，视力更好的欧麦尔本人却什么也看不见。他让那人用水湿润眉毛，再看一次。那人照做后，“月亮”便消失了。

鲁米解释说，是一根弯曲的眉毛（“موی کژ”）像一张弓，向那人射出了“猜想之箭”，让他误将毫毛看成了新月。这节诗正是对此的总结。它阐明了一个深刻的苏菲派观点：一个看似微不足道的内在扭曲——无论是感官的错觉、智识的偏见，还是心灵的瑕疵——都如同拦路抢劫的强盗（“راه زد”），能将求道者引入歧途，让他把虚妄当作真实，并为此沾沾自喜（“لاف زد”）。

这节诗是后面几节诗的引子，鲁米将从“一根弯曲的毫毛”这个具体的意象，引申至一个更普遍的灵性法则：如果连一根毛发都能遮蔽天空，那么，当我们整个人的“所有部分”都已弯曲失平时，我们所见的世界又会是何等扭曲呢？因此，寻求真理的第一步，是借助“正直之人”的引导，来校正我们自身内在的偏差。

Dalam kisah ini, seseorang di masa Khalifah 'Umar dengan yakin mengklaim telah melihat hilal, bulan sabit penanda awal Ramadan. Namun, 'Umar yang penglihatannya lebih tajam tidak melihat apa pun. Ternyata, penglihatan orang itu tertipu oleh sehelai rambut alisnya sendiri yang bengkok dan menjuntai di depan matanya, menciptakan ilusi bulan sabit.

Bait ini adalah kesimpulan dari anekdot tersebut. Rumi menggunakan citra yang sangat konkret—sehelai rambut—untuk menggambarkan betapa kecilnya sebuah kecacatan internal ('aib) dapat membelokkan seluruh pandangan kita terhadap kenyataan. 'Membengkok' (kaj) di sini bukan sekadar bengkok secara fisik, tetapi juga simbol dari penyimpangan dalam jiwa, watak, atau cara berpikir. Penyimpangan kecil ini 'merampoknya di jalan' (rāh zad), sebuah kiasan untuk penyesatan spiritual yang membuatnya tidak hanya salah lihat, tetapi juga menjadi sombong (lāf zad) atas penglihatan palsunya.

Pesan Rumi jelas: jika satu saja unsur dalam diri kita tidak lurus, ia dapat menjadi tabir yang menghalangi kita dari kebenaran. Setelah bait ini, Rumi langsung bertanya, jika sehelai rambut saja bisa menjadi tirai yang menutupi langit, bagaimana jadinya jika seluruh bagian dirimu telah bengkok?

این بیت در داستان مردی است که در زمان خلیفه عمر، مدعی رویت هلال ماه رمضان می‌شود. عمر که خود ماه را نمی‌بیند، به او می‌گوید ابرویش را با دست خیس صاف کند. پس از این کار، آن مرد دیگر «ماه» را نمی‌بیند. عمر توضیح می‌دهد که یک تار موی کج‌شده از ابروی مرد، مانند کمانی بر چشمش قرار گرفته و این توهم را در او ایجاد کرده است.

مولانا از این داستان ساده، نتیجه‌ای عمیق می‌گیرد: چگونه یک نقص کوچک و جزئی در وجود انسان (یک تار موی کج) می‌تواند حجابی بر ادراک او شود و او را به اشتباهی بزرگ (ادعای دروغین) وادارد. این «موی کج» نمادی از هرگونه مانع درونی، پیش‌داوری، خودبینی یا نقصی در حواس و نفس انسان است که حقیقت را مخدوش می‌کند. اگر یک جزء کوچک چنین قدرتی در فریب دادن ما دارد، پس وقتی تمام اجزای وجود ما «کج» و منحرف باشد، چه فاجعه‌ای در درک حقیقت رخ خواهد داد؟ این بیت زمینه را برای ابیات بعدی فراهم می‌کند که به ضرورت اصلاح کل وجود و همنشینی با «راستان» برای رسیدن به دیدی صاف و بی‌حجاب اشاره دارد.