M2:1313 — ساعتی کافر کند صدیق را / ساعتی زاهد کند زندیق را

Este dístico es una expresión contundente del poder divino, que opera de maneras misteriosas e impredecibles. Rumi lo sitúa en un pasaje donde describe a la humanidad como flechas disparadas por un arquero invisible (M2:1305) o pelotas de polo golpeadas por un mazo oculto (M2:1311). La mano que guía el destino es tan poderosa que puede anular las categorías humanas de piedad y pecado en un instante.

El verso presenta dos transformaciones paralelas y paradójicas: el ṣiddīq (un creyente de la más alta veracidad, como Abu Bakr) puede ser convertido en un kāfir (infiel), y viceversa, el zindīq (un hereje o ateo) puede ser transformado en un zāhid (un asceta devoto). Esto no es una afirmación sobre la arbitrariedad de Dios, sino una advertencia contra la autocomplacencia espiritual. Mientras el buscador (mukhlis) está en el camino, sigue siendo vulnerable a cambios drásticos y a las asechanzas del «bandolero» espiritual (M2:1315). Solo aquel que ha sido completamente purificado y protegido por Dios (mukhlas) alcanza un estado de seguridad (amn) más allá de estas peligrosas fluctuaciones.

این بیت در میانه‌ی بحثی درباره‌ی قدرت پنهان و مطلق الهی آمده است. مولانا پیش از این، جهان و انسان‌ها را به تیری در کمان غیبی یا گویی در دست چوگان‌باز ازلی تشبیه کرده است. ما در معرض اراده‌ای هستیم که بر ما حاکم است و ما از آن بی‌خبریم.

این بیت اوج این حیرت و درماندگی را نشان می‌دهد. دگرگونی‌ها فقط در سطح رویدادهای بیرونی نیست، بلکه عمیق‌ترین لایه‌های وجودی انسان، یعنی ایمان و کفر، را نیز در بر می‌گیرد. «صدیق»، یعنی کسی که در ایمان و صداقت به بالاترین درجه رسیده، ممکن است در یک لحظه کافر شود. و برعکس، «زندیق»، که نماد کفر و بی‌دینی است، ممکن است ناگهان به «زاهد» و پارسایی عابد تبدیل شود.

این بیانگر آن است که تا زمانی که سالک به مقصد نرسیده و به تعبیر مولانا «مُخلَص» (خالص‌شده توسط خدا) نشده، همواره در خطر است. او هنوز در راه است و در معرض دگرگونی احوال قرار دارد. هیچ‌کس نباید به ایمان و زهد خود مغرور شود، زیرا همه‌چیز به لحظه‌ای و به اراده‌ای پنهان بند است. این بیت هشداری است درباره‌ی شکنندگی احوال روحانی و تأکیدی بر ضرورت پناه بردن به لطف خداوند، تنها امانگاه حقیقی.