M2:1742 — قصد خون تو کند تا ممکنست / گرچه خوش‌خو و حلیم و ساکنست

يقدّم الرومي هنا مثالًا قويًا لتوضيح فكرته حول ضرورة مخاطبة كل كائن بما يناسب مقامه. في البيت السابق، ضرب مثلًا بمناداة رجل باسم امرأة (فاطمة). هذا البيت هو النتيجة المباشرة لتلك الفعلة: حتى لو كان هذا الرجل معروفًا بحسن خلقه وصبره وهدوئه، فإن هذه الإهانة التي تمسّ جوهر هويته ستحرّك فيه غضبًا عارمًا يدفعه إلى السعي لقتلك إن وجد إلى ذلك سبيلًا.

المغزى أعمق من المثال. إذا كان هذا هو رد فعل إنسانٍ مخلوقٍ على مجرد خطأ في التسمية، فكيف يكون حجم الجرم عند وصف الخالق بصفات النقص والجسد والحاجة؟ يستخدم الرومي هذه الصورة العنيفة ليبيّن لموسى (وللقارئ) أن كلمات الراعي، رغم براءتها الظاهرية، هي في حقيقتها إساءة أدب عظيمة في حضرة الحق، وأن الغيرة الإلهية تقتضي تنزيه الذات عن مثل هذه الأوصاف. فالأدب في حضرة الله ليس ترفًا، بل هو أساس العلاقة الصحيحة معه.

این بیت بخشی از توبیخ حضرت موسی به چوپان است. موسی برای نشان دادن زشتی و بی‌ادبی سخنان چوپان که خدا را با صفات انسانی توصیف می‌کرد، یک مثال می‌زند. او می‌گوید همان‌طور که اگر مردی را «فاطمه» صدا بزنی، این کار توهین بزرگی محسوب می‌شود و حتی آرام‌ترین و بردبارترین مردان را به خشمی مرگبار وامی‌دارد.

نکتهٔ اصلی این است که یک صفت یا نام می‌تواند در یک زمینه (برای زن) مدح و ستایش باشد، اما در زمینه‌ای دیگر (برای مرد) توهینی نابخشودنی تلقی شود. مولانا از این مثال استفاده می‌کند تا به چوپان بفهماند که توصیف خداوند با صفات جسمانی و نیازمندی‌های بشری، هرچند از روی عشق و سادگی باشد، در واقع نسبتی ناروا و توهین به ذات پاک و بی‌نیاز اوست. این بیت بر اهمیت ادب و معرفت در پرستش تأکید می‌کند و نشان می‌دهد که نیت خوب به‌تنهایی کافی نیست و شناخت صحیح از مخاطب (در اینجا، خداوند) شرط اصلی ارتباط درست است.