M2:2381 — پس جهاد اکبر آمد عصر دزد / تا بگوید که چه برد آن زن بمزد

این بیت در ادامهٔ تمثیل مرد نابینا و دزد است. مرد نابینا نماد انسان غافلی است که بصیرت معنوی خود را از دست داده و دزد، نماد نفس امّاره یا شیطان است که این بصیرت را ربوده است.

مولانا می‌گوید همان‌طور که مرد نابینا باید دزد را محکم بگیرد و بازجویی کند تا به اموالش برسد، سالک نیز باید با نفس خود مبارزه کند. این مبارزه، همان «جهاد اکبر» یا نبرد درونی است. هدف این جهاد، صرفاً تنبیه نفس نیست، بلکه وادار کردن آن به اعتراف است. نفس باید بگوید که در ازای گرفتنِ «کحلِ دیده» یا همان نور بصیرت، چه لذت‌ها و پاداش‌های دنیوی و زودگذری («مزد») دریافت کرده است. واژهٔ «زن» در اینجا به نفس اشاره دارد که با فریبندگی، انسان را از مسیر حق دور می‌کند.

با شناختن این «مزد»ها و انگیزه‌های نفسانی، انسان می‌تواند ریشهٔ غفلت خود را بشناسد و راه را برای بازپس‌گیری گوهر گمشدهٔ حکمت و بینایی معنوی هموار کند.