M2:2714 — از بهشت انداختش بر روی خاک / چون سمک در شست او شد از سماک

این بیت بخشی از مناجات و شکایت معاویه به درگاه خداوند از دست وسوسه‌ها و نیرنگ‌های ابلیس است. معاویه برای نشان دادن قدرت فریبندگی شیطان، به داستان هبوط آدم اشاره می‌کند.

مولانا در اینجا از یک تصویرسازی بسیار زیبا و هوشمندانه استفاده می‌کند. او آدم را در مقام بهشتی‌اش به «سِماک» تشبیه می‌کند که نام دو ستاره‌ی درخشان در آسمان است و نماد اوج و بلندی مقام معنوی اوست. ابلیس نیز همچون یک صیاد، با «شست» (قلاب ماهیگیری) فریب خود، این «سَمَک» (ماهی) را که همان آدم باشد، از اوج آسمان (سماک) به پایین کشید و بر زمین (خاک) انداخت. بازی کلامی میان «سمک» و «سماک» که از نظر نوشتاری و آوایی نزدیک هستند، قدرت این تصویر را دوچندان می‌کند.

نکته‌ی اصلی در این بیت، بیان عجز معاویه (و نوع بشر) در برابر مکری است که حتی توانست آدم، برگزیده‌ی خدا و داننده‌ی «علم الاسماء» را از بهشت به زمین آورد. این بیت، درماندگی انسان را در برابر وسوسه‌های نفس و شیطان به تصویر می‌کشد و زمینه‌ساز استمداد و یاری خواستن از خداوند است.