M2:2732 — متهم گشتم میان خلق من / فعل خود بر من نهد هر مرد و زن

این بیت بخشی از دفاعیه‌ی ابلیس در مثنوی است. مولانا در این داستان، زبان حال ابلیس را بیان می‌کند تا یک نکته‌ی عمیق روانشناختی و عرفانی را توضیح دهد: انسان‌ها تمایل دارند مسئولیت اعمال و انتخاب‌های نادرست خود را نپذیرند و آن را به یک نیروی بیرونی (شیطان) نسبت دهند.

ابلیس در اینجا می‌گوید: «من متهم شده‌ام، چون هر مرد و زنی گناه خود را به پای من می‌نویسد.» این سخن، ادامه‌ی منطق ابیات قبلی است که در آن، مولانا نفس اماره و امیال کنترل‌نشده‌ی انسان را عامل اصلی لغزش‌ها معرفی می‌کند. میل به «دُنبه» (نماد لذت‌های دنیوی) است که چشم عقل را کور می‌کند و انسان را به دام می‌اندازد، اما انسان پس از افتادن در دام، ابلیس را لعنت می‌کند.

مولانا با این تصویرسازی، شنونده را به خودآگاهی و پذیرش مسئولیت دعوت می‌کند. او نشان می‌دهد که فرافکنی و پیدا کردن مقصر بیرونی، راهی برای فرار از مواجهه با ضعف‌های درونی است. از دیدگاه عرفانی، اولین قدم برای اصلاح و رشد معنوی، شناختن و پذیرفتن «تلبیس» یا فریبکاری نفسِ خود است، نه انداختن گناه به گردن شیطان.