M2:752 — نام هر یک می‌برد غول ای فلان / تا کند آن خواجه را از آفلان

مولانا در این بخش از مثنوی، سالکِ راه حق را به مسافری در بیابان تشبیه می‌کند که باید از راهنمایی دانا و معیاری برای تشخیص حق از باطل (مَحَک) بهره‌مند باشد. در غیر این صورت، در معرض خطر «غولان» قرار می‌گیرد.

«غول» در افسانه‌های کهن، موجودی اهریمنی است که در بیابان‌ها با تقلید صدای آشنایان و دوستان، مسافران را از کاروان جدا کرده و به هلاکت می‌رساند. در اینجا، مولانا از این تصویر برای توضیح وسوسه‌های درونی و بیرونی استفاده می‌کند. این وسوسه‌ها (که در بیت‌های بعدی به «مال‌خواهی»، «جاه‌طلبی» و «آبروداری» تعبیر می‌شوند) با زبانی فریبنده و آشنا با ما سخن می‌گویند. آن‌ها امیال و آرزوهای ما را به نام صدا می‌زنند و ما را به بیراهه‌هایی می‌کشانند که در نهایت به تباهی عمر و دوری از مقصد حقیقی ختم می‌شود.

نکته‌ی کلیدی بیت این است که خطرناک‌ترین فریب‌ها، آنهایی هستند که در لباس دوستی و آشنایی ظاهر می‌شوند. غول با دانستن نام «خواجه» (مسافر محترم و بزرگ کاروان) او را هدف قرار می‌دهد تا با فریفتن او، کل کاروان را از مسیر خارج کند. این تمثیلی است برای نفس اماره و دیگر موانع راه سلوک که دقیقاً نقاط ضعف و دلبستگی‌های ما را هدف می‌گیرند تا ما را «آفل» یعنی غروب‌کرده و نابود سازند.