M2:773 — اندرون خانه‌اش موسی معاف / وز برون می‌کشت طفلان را گزاف

این بیت اوج غفلت و بیهودگی تلاش فرعون در برابر تقدیر الهی را به تصویر می‌کشد. مولانا داستان قرآنی فرعون را روایت می‌کند که برای جلوگیری از به قدرت رسیدن منجی بنی‌اسرائیل (موسی)، دستور قتل‌عام نوزادان پسر را صادر کرد. اما در یک بازی شگفت‌انگیز تقدیر، همان کودکی که فرعون برای نابودی‌اش خون‌های بی‌شمار ریخته بود، به خواست خداوند در امن‌ترین مکان ممکن، یعنی کاخ و خانه‌ی خود فرعون، بزرگ شد.

این داستان در مثنوی یک تمثیل قدرتمند است. مولانا بلافاصله در ابیات بعدی توضیح می‌دهد که فرعون نماد «نفس» انسان است و موسی نماد «روح» یا آن حقیقت درونی است که می‌تواند طغیان نفس را مهار کند. انسان، مانند فرعون، دشمن را در بیرون از خود جستجو می‌کند و با دیگران به کینه و حسد برمی‌خیزد، در حالی که دشمن اصلی و آن چیزی که باید مهار شود، یعنی نفس اماره، در درون خودش در حال پرورش و قدرتمند شدن است.

بنابراین، این بیت فقط یک روایت تاریخی نیست، بلکه نقدی است بر کوری باطنی انسان که به جای خودشناسی و مبارزه با دشمن درونی، انرژی خود را صرف دشمنی‌های بیهوده و بیرونی می‌کند و از اصل ماجرا غافل می‌ماند.