M2:777 — نفسش اندر خانهٔ تن نازنین / بر دگر کس دست می‌خاید به کین

مولانا در این بخش از مثنوی، انسانِ اسیر نفس را به فرعون تشبیه می‌کند. فرعون برای از بین بردن دشمنی که فکر می‌کرد از بیرون تهدیدش می‌کند (موسی)، هزاران نوزاد بی‌گناه را در خارج از کاخ خود کشت. غافل از اینکه همان موسی، یعنی دشمن اصلی‌اش، در درون خانه‌ی خود او در حال رشد و پرورش بود.

این بیت، این تمثیل را به زندگی درونی انسان می‌آورد. «خانه‌ی تن» همان کاخ فرعون است و «نفس» همان موسی است که در این خانه با ناز و نعمت پرورده می‌شود. این نفس، که دشمن حقیقی و اصلی انسان است، در درون او پنهان شده و روزبه‌روز قدرتمندتر می‌شود. اما فرد، همچون فرعون، این دشمن داخلی را نمی‌بیند و به اشتباه، دیگران را دشمن خود می‌پندارد. او خشم و کینه‌ی خود را متوجه اطرافیانش می‌کند و از حسادت یا بدخواهی آن‌ها می‌نالد («دست می‌خاید به کین»)، در حالی که ریشه‌ی تمام این دشمنی‌ها و مشکلات، در نفسِ سرکش و تربیت‌نشده‌ی خود اوست.